จะต้องจัดเครื่องโรงให้ครบ เช่น เครื่องแต่งตัว เตียง รถ ม้า อาวุธ และกลด เป็นต้น
ในการแสดงจะต้องมีหัวโขนที่เป็นครูไปตั้งประดิษฐานเพื่อเป็นสักการะและเป็นมิ่งขวัญ
ในกาลเทศะเช่นนี้ถือว่าไม่ควรอัญเชิญพระพุทธรูปไป  
เพราะเป็นการไม่สมควร เพียงแต่น้อมระลึกด้วยไตรทวารเท่านั้น
จะจัดโต๊ะหมู่บูชาครู จัดพวงมาลัยสำหรับคล้องหัวโขน
บางทีก็มีเครื่องกระยาบวชเป็นเครื่องสังเวย 
หรือจะไม่มีแล้วแต่โอกาสและความสำคัญของงานนั้นๆ

            
            
หัวโขนที่จำเป็นต้องเชิญไปก็มีหน้าพระภรตฤาษีกับหน้าพระพิราพ  
แต่บางรายนิยมมีหน้าเทพต่างๆ เช่น หน้าพระอิศวร หน้าพระพรหม
หน้าพระคเณศ หรือหน้าพรวิศวกรรม เป็นต้น แต่ที่ขาดไม่ได้ก็คือ
หน้าพระฤาษี
ที่เรียกกันว่า หน้าพระครู พ่อครู หรือพ่อแก่

 

พอได้เวลาจะโหมโรงวงปี่พาทย์ตั้งเพลงสาธุการ ศิลปินมาประชุมพร้อมกัน  
ผู้อาวุโสในที่นั้นจะจุดธูปเทียนที่เครื่องบูชา
ทุกคนแสดงความเคารพด้วยการกราบไหว้บูชาระลึกถึงคุณพระรัตนตรัยและครูอาจารย์  
ผู้ที่มีเครื่องสักการะ เช่น ดอกไม้ ธูปเทียน ก็บูชาด้วยในคราวเดียวกันนี้

 

ก่อนปี่พาทย์จะบรรเลงเพลงโหมโรง ผู้ควบคุมวงปี่พาทย์จะต้องจัดดอกไม้ ธูปเทียน
พร้อมด้วยเงินกำนลบูชาครู 6 บาท (เดิมใช้ 6 สลึง) ไปให้ครูที่ควบคุมวงปี่พาทย์
  
เมื่อจุดบูชาแล้วจึงจะเริ่มบรรเลงเพลงสาธุการ
เงินกำนลนี้ให้ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของคนเป่าปี่
และก็ต้องปฏิบัติอย่างเดียวกับเงินบูชาครู คือ จะใช้ยังชีพส่วนหนี่ง
ที่เหลือจะรวบรวมเพื่อนำไปถวายพระ
บ้าง ถวายวัดบ้าง
เป็นการสร้างบุญกุศลอุทิศแก่ครูบาอาจารย์ที่ล่วงลับไปแล้วอีกทางหนึ่ง  
แล้วครูจะทำน้ำมนต์ธรณีสารประพรมหัวโขน เครื่องอาวุธ เครื่องแต่งกาย เวทีที่แสดง
เครื่องดนตรี ฯลฯ เป็นการป้องกันภัยพิบัติ เสนียดจัญไร

 

เมื่อผู้แสดงโขนแต่งกายเสร็จเรียบร้อยแล้ว จะสวมหัวโขน ชฎา รัดเกล้า
หรือมงกุฎกษัตริย์ให้เป็นปฐม และจะต้องไหว้กันเป็นนิจสิน  
เมื่อจะออกแสดงต้องไหว้ไปทางทิศที่ประดิษฐานหัวโขนหน้าครูต่างๆ
อธิษฐานขอความสุขสวัสดี ความเรียบร้อยสำเร็จงดงาม
เพื่อป้องกันความผิดพลาดอุปสรรค
แล้วไหว้แสดงความเคารพครูผู้ฝึกหัดและครูผู้กำกับการแสดง
ซึ่งศิลปินทั้งหลายถือเป็นชีวิตจิตใจที่กระทำด้วยความเต็มใจ 
เพราะความเคารพนับถือ จริงๆไม่ใช่สักแต่ว่าทำ
ใครไม่ทำถือว่าเป็นอัปมงคล เป็นเสนียดจัญไร ไม่มีใครคบหา
  

           
              
เมื่อเสร็จสิ้นการแสดงพอถอดหัวโขนหรือเครื่องสวมศีรษะออกแล้ว
จะต้องขอขมาลาโทษซึ่งกันและกันตามลำดับอาวุโส
  
เพราะถือว่าได้มีการล่วงเกินพลั้งพลาดไปบ้างขณะทำการแสดง
ผู้อาวุโสก็จะกล่าว "อโหสิ" และให้ศีลให้พร
เมื่อถอดเสื้อผ้าเครื่องแต่งกายแล้วจะยังไม่ล้างหน้า
จะต้องไปไหว้ที่โต๊ะหมู่ที่ตั้งหัวโขนต่างๆ 
ผู้เป็นครูจะประพรมน้ำมนต์ธรณีสารอีกครั้งจึงจะถือว่าสิ้นสุดการแสดง  
หากไม่ปฏิบัติเช่นนี้หากเกิดเหตุเภทภัยอะไรขึ้นถือว่าเป็นการผิดครู

 

...   ...   ...
"หัวโขน สมบัติศิลป์ แผ่นดินไทย" ของบุญชัย เบญจรงคกุล

 

Comment

Comment:

Tweet

คุณพายหายไปไหนแล้วจ๊ะ
ผลัดกันหายนะ sad smile

#19 By Fein on 2008-03-14 21:17

ว้าว ตั้งแต่เกิดมายังไม่เคยได้ดูโขนเลย...55+

พอเห็นแล้วก็ชักอยากดูบ้าง แต่ดูมีพิธีรีตองเยอะจังเลย

เห็นแล้วสมเป็นศิลปะไทยจริงๆ คิกๆ

#18 By breeZy'' g i r l on 2008-03-09 00:52

ดีจัง อยากดูโขนจัง

#17 By @พักใจ on 2008-03-08 15:45

ได้ความรู้มากมายเลยค่ะ ถึงเราจะเป็นโอตาคุ แต่ก็ไม่เคยลืมว่าเป็นคนไทยค่ะ เคยไปดูโขนมาบ้างตอนที่เรียนดนตรีไทย ครูให้ทำรายงานเรื่องโขนค่ะ

ขอบคุณสำหรับบล็อกดีๆมีสาระนะคะ

ปล.ขอแอดด้วยนะคะ จะขอนั่งอ่านบทความที่ผ่านมาด้วยค่ะ
Hot!

#16 By wanako_chan on 2008-03-04 09:11

นึกถึงทีไรก็สยองทุกที ตอนโดนดัดมือ ดัดขา น้ำตาไหลเลยครับ

อาจารย์โหดมากๆ...........

#15 By Tokyoboyz (203.155.99.242) on 2008-03-03 08:09

โอว สุดยอดน่ะค่ะ ถึงบางอันจะอ่านไม่ค่อยเข้าใจก็เถอะ sad smile เพราะไม่ได้มีความรู้ความสนใจด้านนี้เท่าไหร่เลย

แต่ศิลปะทางด้านนี้ของไทยนั้นศักดิ์สิทธิ์และทรงค่าเอามากๆ ดีใจค่ะที่บ้านเรามีมรดกแบบนี้จะส่งต่อไปถึงลูกหลาน

ไม่ได้แวะเข้ามานาน ยังมีความรู้เต็มเปี่ยมเลยค่ะพี่พาย confused smile

#14 By vinn* on 2008-02-27 17:29

ดอง!!!!!!

สุขสันต์วันแห่งความรักย้อนหลังจ๊ะ (นานโข)sad smile
สุขสันต์ย้อนหลังวันวาเลนไทน์นะค้า big smile
ขอบคุณสำหรับความรู้ครับ

#11 By Der letzte Auftrag on 2008-02-09 15:16

ทึ่งเสมอคะ เวลาได้ดูโขน
ถ้าชอบดูโขนมากเลยคะพี่จะเชื่อไหมเนี้ย

#10 By lullscreen on 2008-02-02 16:09

Hot! Hot! Hot!

โขนนี่ เป็นศิลปะชั้นสูงมากๆเลยเนอะ
พี่คิดเอาเองนะ น่าจะอยู่ในระดับสูงสุดในโลกนี้เลยล่ะ

ขอบคุณน้องพายมากๆน๊า สำหรับความรู้ที่นำมาแบ่งปันเสมอ

และพออ่านแล้ว ยิ่งชื่นชมบรรพบุรุษ ผู้คิดค้น พัฒนาและรักษาวัฒนธรรมอันดีงามสืบต่อมาถึงปัจจุบัน

ยังไม่เคยมีโอกาสได้ดูการแสดงโขนแบบสดๆเลย ปลายปีที่แล้วว่าจะไปก็อดตามเคย angry smile

...ขอบคุณอีกครั้งคับ

#9 By >t-O.y: on 2008-02-01 21:23

#1 ไม่ได้ทำงานด้านดนตรีหรอกค่ะ ชอบมากเท่านั้นเอง ^^"

#8 By p-i-e on 2008-02-01 19:22

สุดยอดดดดดดดดดดดดดดดดด


อ่านแล้วทึ่งเลยค่ะ

ชอบเข้ามาอ่านนะ ได้อะไรเยอะมากๆเลยค่ะ

ขอบคุณค่า

ปล.อยากไปดูแบบเต็มๆบ้างจัง

#7 By ::DiTTRi :: on 2008-02-01 16:53

ขอบคุณสำหรับความรู้ค่าconfused smile Hot!

#6 By *mamoru taiki* on 2008-02-01 06:49

พี่เข้ามาฟังเพลง "สร้อยเพชร" ที่มิวสิคสเตชั่นของน้องพายค่ะ

เห็นคุณโก๋ โพสว่าเคยครอบครูพ่อแก่..
พี่พลอยจ๋าเลยขอบอกมั้ง (ขอเลียนแบบหน่อยนะค่ะ)
พี่ก็เคยครอบครูพ่อแก่ค่ะ น่าจะ 2 ครั้งเช่นกัน
อยากบอกว่าตอนม.ต้น เคยอยู่ชมรมดนตรีไทย
ได้คัดเลือกให้ตีระนาด.. หลังจากนั้น 3 อาทิตย์
อาจารย์ผู้สอนเชิญให้พี่ออกจากวงค่ะ..
เหตุผลพี่มีปัญหาเรื่องการแยกสัมผัสมือนิดหน่อย ไม่สามารถบรรเลงดนตรีร่วมกับผู้อื่นได้

โอ๊ย..อายนะเนี้ย แล้วมาบอกน้องเขาทำไมกัน หึ..

sad smile sad smile sad smile

#5 By พี่พลอยจ๋า on 2008-01-31 04:01

ชอบอ่านเรื่องแบบนี้จัง ...

ทำให้เราไม่ลืมว่าเป็นคนไทย big smile

#4 By = ต้น = on 2008-01-30 23:45

อนุรักษณ์ศิลปะดีครับ ไม่หลงกับค่านิยมตะวันตกเกินไป ดีๆครับ
ขอบคุณที่แวะมาเยี่ยมบล็อกเรานะครับ..ยินดีที่ได้รู้จักนะครับ \(^___^)/

#3 By ดอกไม้หอม on 2008-01-30 22:45

แปลกใจชื่อคนเขียนนิดหน่อย

แต่เป็นเรื่องที่ดีและน่ารู้ครับ
ผมเองก็เคยครอบครูพ่อแก่มาแค่สองครั้ง
แต่ก็นับว่าเป็นศิษย์มีครูกับเขาได้เหมือนกัน

#2 By โก๋สิจ๊ะ on 2008-01-30 22:39

ความรู้เยอะจังเลยฮะ อ่านมาหลายครั้งแล้ว สงสัยว่า ทำงานเกี่ยวกับอะไรหรอครับHot!

#1 By iMase on 2008-01-30 20:01

Recommend

follow p-i-e on twitter