พิณหายไปไหน

posted on 06 Dec 2007 18:39 by p-i-e in Thai-Classical-Music

จากเอ็นทรี่ย์ บูชาครูดุริยเทพ คุณ norton เกิดสงสัย
ว่าทำไม เราบูชาครูเทพ ที่มีตำนานกล่าวว่า
เป็นผู้ประดิษฐ์เครื่องดนตรีที่เรียกว่า "พิณ"
และครูผู้กล่าวกันว่ามีฝีมือการดีดพิณเป็นเยี่ยม
แต่ไฉนในวงดนตรีไทย(ที่พายพูดถึง)
ไม่ยักจะมีเครื่องดนตรีที่เรียกว่า "พิณ" เลยนะ
งั้นเอ็นทรี่ย์นี้พายจะเล่าเรื่องเกี่ยวกับพิณละกัน
เพราะจริงๆ แล้วพิณก็ยังอยู่กับวงดนตรีไทยนี่หล่ะค่ะ
.

.

ถ้าใครเล่นดนตรีไทยพื้นเมืองภาคเหนือ หรือภาคอีสาน คงไม่สงสัยแบบนี้ล่ะค่ะ
เพราะนักดนตรีไทยพื้นเมืองภาคเหนือ จะรู้จัก "พิณเพี๊ยะ" หรือ "พิณเปี๊ยะ"
และ "พิณน้ำเต้า" เป็นอย่างดี (แม้หน้าตาพิณเปี๊ยะกับพิณน้ำเต้าจะไม่เหมือนพิณ
ของครูดุริยเทพเท่าไร แต่ก็คือ เครื่องพิณ ค่ะ)

ส่วนนักดนตรีไทยพื้นเมืองภาคอีสาน ก็น่าจะคุ้นเคยกับเครื่องดนตรีที่มีลักษณะ
น่าตาเหมือนพิณที่เราเห็นในภาพ ซึ่งครู (พระปัญจสิงขร และพระปรคนธรรพ) ถืออยู่
เพียงแต่เรามักเรียกเครื่องดนตรีชิ้นนี้ว่า "กระจับปี่" นั่นเองค่ะ
.

.

อ๊ะอ๋า... สงสัยอีกมั้ยคะว่า แล้วทำไม "พิณ" ถึงไปอยู่ในวงดนตรีไทยพื้นบ้านเท่านั้นล่ะ
.

.

มาจะกล่าวบทไป เอิงเงย...
ตามบันทึกประวัติของดนตรีไทยนะคะ
ระบุว่า ในสมัยอยุธยา "พิณ" ที่เราเรียกว่า "กระจับปี่" นี้ ถูก "จะเข้" เลื่อยขาเก้าอี้
ตกจากตำแหน่งที่เคยประจำอยู่ในวงมโหรีเครื่องสี่ค่ะ อิอิ
(หมายถึง สมัยนั้น จะเข้ ถูกนำมาบรรเลงในวงแทน กระจับปี่ หน่ะค่ะ)

.

.

ซึ่งถ้าจะหาหลักฐานเกี่ยวกับพิณก่อนหน้าสมัยอยุธยา (ก่อนที่จะโดนตัดขาเก้าอี้โดยจะเข้)
ก็จะสามารถพบหลักฐานว่าพิณมีบทบาทมากเลยค่ะ

 

หลักฐานสมัยทวารวดี (พ.ศ. 1200-1600)
พบภาพปูนปั้นที่เมืองโบราณคูบัว จังหวัดราชบุรี เป็นภาพผู้หญิง 5 คน
สี่คนมีเครื่องดนตรีประจำตัว คือ พิณห้าสาย (คล้ายๆ กระจับปี่)
พิณน้ำเต้า กรับ และฉิ่ง อีกคนสันนิษฐานว่าเป็นนักร้อง

หลักฐานสมัยสุโขทัย (ราว พ.ศ. 1800-1900)
พบการกล่าวถึงเครื่องดนตรีไทย ในศิลาจารึก
ซึ่งนอกจากพิณ (ที่คิดว่าคือพิณน้ำเต้า หรือกระจับปี่) แล้ว
ยังมีเครื่องอื่นๆ ด้วย เช่น  ฆ้อง ระฆัง กังสดาล มโหระทึก กลองใหญ่ กลองรวม
กลองเล็ก ฉิ่ง บัณเฑาะว์ ซอพุงตอ (คิดว่าคือ ซอสามสาย)  แตร สังข์ ปี่ไฉน เขาสัตว์ ฯลฯ
ในสมัยสุโขทัยนี้ มีวงขับลำนำ (วงที่คนๆ เดียวเล่นพิณไปก็ร้องไปด้วย)
เรียกว่า วงบรรเลงพิณ ด้วยค่ะ

.

.

สามารถเข้าไปดู+ฟังเสียงกระจับปี่ และเครื่องดนตรีต่างๆ ที่พายพูดถึงได้
โดย คลิ๊กที่นี่ (จะโหลดเสียงไปใช้ประโยชน์ก็ได้ด้วยนะคะ มีทั้ง mp3 และ wma)

.

คิดว่าคุณ norton คงได้คำตอบ และเป็นความรู้กับคนอื่นๆ ด้วยนะคะ
บ๊ายบายค่ะ

...   ...   ...
อ้างอิงจากหนังสือ ดนตรีไทยเดิม. อานันท์ นาคคง. พิมพ์ครั้งที่ 1, ส.ค. 2550



Powered by exteen blog. You may view this blog by rss or atom.

Comment

Comment:

Tweet

#16 By เสถียร (203.158.196.106) on 2008-06-26 22:55

แวะมาทักทาย

#15 By BOW !!! on 2008-06-09 21:28

HELLO
I NEED TO LARGE HISTORY ABOUT KHIM(THAI HAMMERED DULCIMER)
PLEASE GUIDE ME AND GIVE ME LINKS ARTICLS ABOUT THIS INSTRUMENT.
I WAND KNOW ALL OF INFORMATION ABOUT IT AND I WANT KNOW CONNECTION KHIM WHIT MYTH AND CYMBOL IN THAI.
PLEAS SHOW ME BEST SOURC(ENGLISH TEXT)
THANKS

#14 By IMAN (89.144.148.130) on 2008-02-09 05:51

พูดถึงพิณ...
อยากลองเล่นพิณน้ำเต้า..
จะไปหลบมุมเล่นที่ไหนดีพี่พาย
ฮ่าๆๆๆๆๆๆๆๆ

#13 By Nancy อารมณ์ดี on 2007-12-13 02:16

sad smile โอะ จะเอาทั้งพิณทั้งตะเข้ เอ้ย จะเข้

#12 By ire_u on 2007-12-11 16:27

เพิ่งรู้นะคะเนี้ย

#11 By lullscreen on 2007-12-08 19:42

เป็นอย่างนี้นี่เอง
ขอบคุณสำหรับความรู้นะคะHot!

#10 By *mamoru taiki* on 2007-12-07 18:14

tongue เจ้าจะเข้นี่เอง ที่แอบมาเลื่อยขาเก้าอี้ ฮึ่ม.. big smile

แต่จะว่าไป ในดนตรีไทย ก็ไม่ค่อยจะเห็นพิณจริงๆล่ะ ในความรู้สึกส่วนตัวของพี่ เหมือนกับเป็นเครื่องดนตรีในตำนานไปละ ...

เพิ่งรู้ว่ายับแอบแฝงตัวอยู่กับเครื่องดนตรีพื้นบ้านแฮะ confused smile confused smile

#
ว่าแต่ "พิณอีสาน" เนี่ย ใช้พิณในกรณีนี้รึเปล่า? เสียงมันสนุกสนานเกินกว่าเครื่องดนตรีในกลุ่มนี้นะ เอิ๊กๆ ช่วงนี้ฟังบ่อยเลย ได้ดนตรีบรรเลงพื้นบ้านอีสานมา surprised smile surprised smile แต่พี่ไม่รู้จัก "กระจับปี่" อ่า..

ของคุณสำหรับความรู้อีกเช่นเคย น้องพาย...
ยังไงก็รักษาสุขภาพ หายป่วยเร็วๆน๊า... ขอให้ครูดุริยเทพช่วงคุ้มครองครับ big smile big smile

#9 By >t-O.y: on 2007-12-07 17:36

พิมพ์ผิดค่ะ

ชนีบีเอากระจับปี่มาเป่า sad smile
กระจับปี่...

ได้ยินคำนี้แล้วอายมาก ๆ

แต่ก็ดีแล้วจะได้เป็นบทเรียน

555+ คิดแล้วขำ

ชนะบีเอากระจับปี่มาเป่า sad smile
เห็นพี่พายร้อง มาจะกล่าวบทไป เอิงเอย...
ภาพผู้หญิงทัดดอกไม้ก็ผุดขึ้นมาในหัวทันทีquestion เลยอ่ะค่ะ

จะเข้ไม่น่าตัดขาเก้าอี้พิณเลย แบ่งกันดีดีก็ได้...angry smile

#6 By knights of gemini on 2007-12-07 00:29

เห..wink

#5 By Airin on 2007-12-06 23:17

เล่นแต่พิณอีสานฮ่า...ม่วนหลาย

#4 By เมพหมี shakri on 2007-12-06 19:36


แวะมาอีกหน....

ว่าแต่....

พิณจากในภาพ

จะให้เสียงที่เหมือนกับพิณจีนหรือเปล่า???

embarrassed embarrassed embarrassed

#3 By Juninyá on 2007-12-06 19:30

โอ้จริงๆหรอคะ คิคิคิ^^

#2 By sebin on 2007-12-06 19:12

แวะเข้ามาทักทายค่ะ

#1 By มารน้อย (117.47.3.200) on 2007-12-06 19:03

Recommend

follow p-i-e on twitter