© พายกับเพลง

จากเอ็นทรี่ย์ บูชาครูดุริยเทพ คุณ norton เกิดสงสัย
ว่าทำไม เราบูชาครูเทพ ที่มีตำนานกล่าวว่า
เป็นผู้ประดิษฐ์เครื่องดนตรีที่เรียกว่า "พิณ"
และครูผู้กล่าวกันว่ามีฝีมือการดีดพิณเป็นเยี่ยม
แต่ไฉนในวงดนตรีไทย(ที่พายพูดถึง)
ไม่ยักจะมีเครื่องดนตรีที่เรียกว่า "พิณ" เลยนะ
งั้นเอ็นทรี่ย์นี้พายจะเล่าเรื่องเกี่ยวกับพิณละกัน
เพราะจริงๆ แล้วพิณก็ยังอยู่กับวงดนตรีไทยนี่หล่ะค่ะ
.

.

ถ้าใครเล่นดนตรีไทยพื้นเมืองภาคเหนือ หรือภาคอีสาน คงไม่สงสัยแบบนี้ล่ะค่ะ
เพราะนักดนตรีไทยพื้นเมืองภาคเหนือ จะรู้จัก "พิณเพี๊ยะ" หรือ "พิณเปี๊ยะ"
และ "พิณน้ำเต้า" เป็นอย่างดี (แม้หน้าตาพิณเปี๊ยะกับพิณน้ำเต้าจะไม่เหมือนพิณ
ของครูดุริยเทพเท่าไร แต่ก็คือ เครื่องพิณ ค่ะ)

ส่วนนักดนตรีไทยพื้นเมืองภาคอีสาน ก็น่าจะคุ้นเคยกับเครื่องดนตรีที่มีลักษณะ
น่าตาเหมือนพิณที่เราเห็นในภาพ ซึ่งครู (พระปัญจสิงขร และพระปรคนธรรพ) ถืออยู่
เพียงแต่เรามักเรียกเครื่องดนตรีชิ้นนี้ว่า "กระจับปี่" นั่นเองค่ะ
.

.

อ๊ะอ๋า... สงสัยอีกมั้ยคะว่า แล้วทำไม "พิณ" ถึงไปอยู่ในวงดนตรีไทยพื้นบ้านเท่านั้นล่ะ
.

.

มาจะกล่าวบทไป เอิงเงย...
ตามบันทึกประวัติของดนตรีไทยนะคะ
ระบุว่า ในสมัยอยุธยา "พิณ" ที่เราเรียกว่า "กระจับปี่" นี้ ถูก "จะเข้" เลื่อยขาเก้าอี้
ตกจากตำแหน่งที่เคยประจำอยู่ในวงมโหรีเครื่องสี่ค่ะ อิอิ
(หมายถึง สมัยนั้น จะเข้ ถูกนำมาบรรเลงในวงแทน กระจับปี่ หน่ะค่ะ)

.

.

ซึ่งถ้าจะหาหลักฐานเกี่ยวกับพิณก่อนหน้าสมัยอยุธยา (ก่อนที่จะโดนตัดขาเก้าอี้โดยจะเข้)
ก็จะสามารถพบหลักฐานว่าพิณมีบทบาทมากเลยค่ะ

หลักฐานสมัยทวารวดี (พ.ศ. 1200-1600)
พบภาพปูนปั้นที่เมืองโบราณคูบัว จังหวัดราชบุรี เป็นภาพผู้หญิง 5 คน
สี่คนมีเครื่องดนตรีประจำตัว คือ พิณห้าสาย (คล้ายๆ กระจับปี่)
พิณน้ำเต้า กรับ และฉิ่ง อีกคนสันนิษฐานว่าเป็นนักร้อง

หลักฐานสมัยสุโขทัย (ราว พ.ศ. 1800-1900)
พบการกล่าวถึงเครื่องดนตรีไทย ในศิลาจารึก
ซึ่งนอกจากพิณ (ที่คิดว่าคือพิณน้ำเต้า หรือกระจับปี่) แล้ว
ยังมีเครื่องอื่นๆ ด้วย เช่น  ฆ้อง ระฆัง กังสดาล มโหระทึก กลองใหญ่ กลองรวม
กลองเล็ก ฉิ่ง บัณเฑาะว์ ซอพุงตอ (คิดว่าคือ ซอสามสาย)  แตร สังข์ ปี่ไฉน เขาสัตว์ ฯลฯ
ในสมัยสุโขทัยนี้ มีวงขับลำนำ (วงที่คนๆ เดียวเล่นพิณไปก็ร้องไปด้วย)
เรียกว่า วงบรรเลงพิณ ด้วยค่ะ

.

.

สามารถเข้าไปดู+ฟังเสียงกระจับปี่ และเครื่องดนตรีต่างๆ ที่พายพูดถึงได้
โดย คลิ๊กที่นี่ (จะโหลดเสียงไปใช้ประโยชน์ก็ได้ด้วยนะคะ มีทั้ง mp3 และ wma)

.

คิดว่าคุณ norton คงได้คำตอบ และเป็นความรู้กับคนอื่นๆ ด้วยนะคะ
บ๊ายบายค่ะ

...   ...   ...
อ้างอิงจากหนังสือ ดนตรีไทยเดิม. อานันท์ นาคคง. พิมพ์ครั้งที่ 1, ส.ค. 2550

Powered by exteen blog. You may view this blog by rss or atom.