© พายกับเพลง

บัวลอย~~ เจ้าเพื่อนยาก ทำไมจากข้าเร็วเกินไป~~

เง้ย... ไม่ใช่ละ ไม่ได้จะพูดเรื่องน้าน~~

น้องบี  ::..BeinG..*3*..BloG..:: อยากรู้เรื่องลักษณะเด่นของวงบัวลอย
วงดนตรีไทยโบราณตะหาก อิอิ เอามาลงเป็นอีกหนึ่งเอ็นทรี่ย์แห่งเกร็ดความรู้ละกัน

ว่าเลยดีกว่า วันนี้เวลาน้อย แฮ่..

ชื่อวงบัวลอย ก็เรียกตามชื่อเพลงที่มักใช้เล่นประโคมยืนพื้นในการประโคมศพ
"เพลงบัวลอย" นั้นเอง และบ้างก็เรียกตามชื่อเครื่องดนตรีที่ใช้
คือ ปี่ชวา 1 เลา กลองมลายู 1 คู่ และฆ้องเหม่ง 1 ใบ เรียกว่า "วงปี่กลองมลายู"
(ฆ้องเหม่ง เป็นฆ้องขนาดเล็ก หล่อด้วยโลหะหนาเกือบ 1 เซนติเมตร
มีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 19 เซนติเมตร ใช้ไม้เนื้ออ่อนตี)

.

.

ลักษณะเด่น 1
มีเอกลักษณ์ของเสียงที่มีเครื่องดำเนินทำนองเพียงอย่างเดียวคือ ปี่ชวา
ซึ่งมีเสียงที่เล็กแหลมและดังจ้าโหยหวนมาก ประกอบกับเสียงของกลอง
หลายใบตีพร้อมๆ กัน และฆ้องเหม่งฟังสะเทือนอารมณ์น่าดู
สมัยก่อนใช้กลองมลายูถึง 2 คู่ คือ กลอง 4 ใบนั้นเอง
แต่ตอนหลังเมื่อนำมาใช้ในงานประโคมศพบุคคลธรรมดา
จึงลดลงเหลือคู่เดียว ปัจจุบันนำกลองแขกมาใช้แทนกลองมลายู
เพราะกลองมลายูหายาก

.

.

ลักษณะเด่น 2
เป็นวงที่มีระเบียบและวิธีการบรรเลงเพลงค่อนข้างตายตัวค่ะ
คือ เพลงที่ใช้บรรเลงในวงบัวลอย เรียงลำดับได้ดังนี้
เพลงบัวลอย นางหน่าย กระดี้รี นางหงส์ หกขะเมน ไต่ลวด
เพลงเหล่านี้ใช้ประโคมศพในเวลาทั่วไป แต่ถ้ามีผู้อยากฟังเพลงอื่น
ก็เล่นแทรกในหระหว่างเวลาพระสวดจบเป็นคราวๆ ไปก็ได้

เพลงทุบมะพร้าว แร้งกระพือปีก กาจับปากโลง ชักฟืนสามดุ้น ไฟชุม
เพลงเหล่านี้ใช้ประโคมเวลาเผา แต่เวลาจุดไฟ ใช้เพลงบัวลอย
การบรรเลงจะแทรกเพลงอื่นก็ได้ ห้ามเฉพาะแต่เพลงมงคล
เช่น เพลงมหาฤกษ์ มหาชัย สาธุการ เทวาประสิทธิ์ ตระนิมิต เป็นต้น

ด้วยความเชื่อเรื่องอัปมงคล
เพลงบัวลอยมักเรียนกันในขอบเขตวัด
ไม่ให้เป่าฝึกซ้อมกันพร่ำเพรื่อ
จึงเป็นเพลงที่สืบทอดอยู่ค่อนข้างจำกัด

.

.

ลักษณะเด่น 3
ยังมีลักษณะเด่นเรื่องช่วงเวลาในการใช้วงบัวลอยประโคมศพระบุไว้ด้วย
พระยาอนุมานราชธน ได้ค้นคว้าเพื่อนำกราบทูล
สมเด็จฯกรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ เมื่อ 7 มีนาคม 2482 ว่า
"..ครั้งโบราณกาล ประโคมศพ ใช้ กลองมลายู 2 คู่ ปี่ 1 และฆ้องเหม่ง 1
เรียกว่า "กลองสี่ปี่หนึ่ง" ประโคมเพลงบัวลอยเป็นระยะทุกยามตลอดรุ่ง
เดี๋ยวนี้เล่นเพียงช่วง 2 ยาม ประโคมอีกครั้งเมื่อย่ำรุ่ง"
(สองยาม คือ เวลาเที่ยงคืนนะคะ)

สังเกต: ในสมัยโบราณใช้วง "กลองสี่ปี่หนึ่ง"
ในกระบวนแห่พระบรมศพเจ้านาย และขบวนพยุหยาตรา
แต่ "วงบัวลอย" (ลดกลองเหลือ 1 คู่)
ใช้ในงานประโคมศพบุคคลธรรมดาทั่วไป

.

.

ลักษณะเด่น 4
การใช้ฆ้องเหม่งเป็นเครื่องประกอบจังหวะในวงบัวลอย
อาจถือเป็นลักษณะเด่นอย่างนึงด้วยก็ได้นะคะ
เพราะเราไม่ใช้ฆ้องเหม่งตีแบบเดี่ยวๆ ให้จังหวะยืนพื้นกับวงชนิดอื่นๆ ค่ะ 
อย่างเช่นภายหลัง ที่มีการนำวงบัวลอยมาประกอบเข้ากับวงปี่พาทย์ไม้แข็ง
กลายเป็นวงดนตรีที่เรียกว่า "วงปี่พาทย์นางหงส์" นั้น
ก็จะตัดเหม่งออกและใช้โหม่งแทน

.

.

เกร็ดความรู้อีกนิด
การใช้วงบัวลอยประโคมศพโดยเฉพาะในช่วงการประชุมเพลิง บ้างเรียกว่า ตีบัวลอย
ปัจจุบันนี้ไม่ค่อยมีให้พบเห็น อาจเพราะฟังวังเวงมากไป
โดยเฉพาะยามค่ำคืน วังเวงจนเกือบจะน่ากลัว
อีกเหตุผล อาจจะเพราะเป็นวงโบราณมากๆ ทำให้บรรเลงแล้วฟังไม่ไพเราะด้วย
ทำให้เดี๋ยวนี้นิยมหันไปใช้วงปี่พาทย์มอญกันเป็นส่วนใหญ่
และเหตุที่หันมานิยมวงปี่พาทย์มอญ อาจเพราะว่า
ครั้งหนึ่งในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เคยยกย่องว่า
"งานศพใด ที่มีวงปี่พาทย์มอญบรรเลง ถือว่าเป็นศพผู้ดี"

	ปี่ชวา . . .   กลองมลายูและไม้ตี  . . . ฆ้องเหม่ง

จบข่าว
พายรายงาน
 

ถ้าจะหาข้อมูลเพิ่มเติม
ให้ดูจากหนังสือเกี่ยวกับประเภทและการประสมวงของดนตรีไทยนะจ๊ะ