© พายกับเพลง

ตามที่น้อง mamoru อยากได้ประวัติของเพลง 12 ภาษานะคะ
ตอนแรกก็กะว่าจะแค่เพิ่มเติมเอาไว้ในเอ็นทรี่ย์ "เพลงไทยทำไมชื่อนอก"
แต่พอเขียนเข้าจริงๆ แล้ว เอ๊ะ.. ยาวแห๊ะ ^.^"
พายเลยถือโอกาสคลอดเอ็นทรี่ย์นี้ออกมาเพื่อน้อง mamoru เป็นพิเศษ
และเป็นความรู้ต่อจาก "เพลงไทยทำไมชื่อนอก" ด้วยค่ะ
(แนะนำน้อง mamoru ว่าลองอ่าน "เพลงไทยทำไมชื่อนอก" ประกอบดูนะคะ)

.

.

เพลงภาษา หรือเพลงออกสำเนียงภาษา ก็คือ
เพลงไทยที่มีชื่อขึ้นต้นเป็นชื่อของชาติอื่น ภาษาอื่น เช่น เพลงจีนขิมเล็ก
เพลงเขมรพายเรือ เพลงมอญรำดาบ เพลงมอญรำดาบ เพลงพม่ารำขวาน
เพลงแขกยิงนก เพลงฝั่งรำเท้า เป็นต้น  
เพลงภาษาเป็นเพลงที่นักดนตรีไทยได้แต่งขึ้นเอง โดยเลียนสำเนียงภาษาต่างๆ เหล่านั้น

.

เพลงที่มีสำเนียงและชื่อเป็นภาษาต่างๆ เหล่านี้ เดิมก็มีแต่อัตรา 2 ชั้น และชั้นเดียวเท่านั้น
ใช้บรรเลงเป็นเพลงลูกบทต่อท้ายจากเพลงอื่นๆ บ้าง  ใช้ร้องและบรรเลงเป็นเอกเทศบ้าง
มักใช้บรรเลงในเพลงกราวนอก บรรเลงก่อนที่จะลงโรงแสดงลิเก บรรเลงในงานศพ
(ใช้ในงานศพเพราะเพลงมีลักษณะสนุกสนาน เป็นการผ่อนคลายความเศร้าโศก)
และบรรเลงในชุดเพลงนางหงส์ (บรรเลงด้วยวงปี่พาทย์นางหงส์) เรียกว่า "ออกภาษา"
หรือ "สิบสองภาษา"

. 

กระทั่งถึงสมัย ร.4 ซึ่งเป็นสมัยที่นิยมการแต่งเพลงขึ้น เป็นอัตรา 3 ชั้นมาก
ผู้แต่งบางท่านจึงได้นำเพลงจำพวกภาษามาแต่งขึ้นเป็น 3 ชั้นไปด้วย
และนิยมแต่งกันต่อมาจนถึงปัจจุบัน เช่น เพลงเขมรไทรโยค และเพลงแขกต่อยหม้อ เป็นต้น
การแต่งเพลงภาษาขึ้นเป็น 3 ชั้นนี้ บางท่านก็รักษาสำเนียงเดิมไว้
แต่บางท่านก็แทรกสำเนียงไทยมากจนเกือบจะฟังสำเนียงภาษาเดิมไม่ออก
และบางท่านก็เพิ่มเติมสำเนียงภาษามากยิ่งกว่าของเดิมเสียอีก
ทั้งนี้ แล้วแต่รสนิยมของท่านผู้แต่ง

.

ตามที่พายเคยอ่านเกี่ยวกับเรื่องเพลงออกภาษามาจากหลายๆ แห่ง
เคยเห็นการอ้างถึงที่มาของคำว่า "ออกสิบสองภาษา" ไว้ต่างกันนะคะ
บ้างก็บอกว่า เป็นเพียงคำพูดติดปากเปรียบเปรยว่ามีเพลงออกภาษามากถึง 12 ภาษาเท่านั้น
บ้างก็สันนิษฐานว่า ในสมัยโบราณอาจบรรเลงถึง 12 ภาษาจริงๆ
อย่างที่พายอ่านจากหนังสือ 108 คำถาม ก็มีการอ้างถึงการนำเพลงออกภาษา
มาแต่งรวมไว้เป็นเพลงไทยเดิมเพียงเพลงเดียว
ซึ่งหลังจากที่พายพยายามค้นหาเพลงดังกล่าว  ศึกษาหาข้อมูล และไต่ถามจากผู้รู้แล้ว

.

ทำให้คิดว่า..
เพลงชุดภาษา ที่นำสำเนียงดนตรีของชาติต่างๆ ถึง 12 ชาติ
มาแต่งรวมไว้เป็นเพลงไทยเดิมเพียงเพลงเดียว ที่หนังสือ 108 คำถามอ้างไว้นั้น
จริงๆ แล้ว น่าจะเป็นเพลงออกภาษาที่บรรเลงตามหลักการดังนี้ค่ะ

วิธีออกภาษาตามระเบียบแบบแผนวิธีการบรรเลงเพลงภาษา ที่นิยมใช้ บรรเลงกันอยู่โดยทั่วไปนั้น
มีหลักอยู่ว่า ต้องออก 4 ภาษาแรก คือ จีน เขมร ตลุง พม่า แล้วจึงออกภาษาอื่นๆ ต่อไป
(ซึ่งอาจจะครบถึง 12 ภาษา หรือไม่ก็ได้ค่ะ
คำว่า "ออกสิบสองภาษา" เป็นเพียงคำที่ใช้เรียกกันเท่านั้นเอง)

.

จุดเด่นของการบรรเลงออกภาษา ก็คือการใช้กลองต่าง ๆ เช่นออกภาษาจีนก็ใช้กลองตุ๊ก
ออกแขกก็ใช้กลองแขก ออกฝรั่งก็ใช้กลองมะริกัน ออกพม่าก็ใช้กลองยาว
ออกตะลุงก็ใช้โทนหรือทับกับกลองชาตรี ทำให้ฟังคล้ายคลึงกับเพลงเจ้าของภาษาจริง ๆ
เพลงออกภาษาที่ใช้บรรเลงกันมาแต่เดิม ใช้บรรเลงเฉพาะดนตรีล้วนๆ ไม่มีร้อง
ในปัจจุบัน บางครั้ง ได้มีการนำเอาเนื้อร้องเข้าประกอบเพลงภาษาด้วย
เพื่อเป็นการสร้างความสนุกสนาน เพลิดเพลินแก่ผู้ชม และผู้ฟังได้อีกแบบ

.

	การสวดคฤหัสถ์แสดงออกภาษา

.

เพลงออกสิบสองภาษานี้เป็นการบรรเลงเพลงตามเงื่อนไขที่พายบอกไปอะค่ะ
หาตัวอย่างเพลงยากมาก  พายพยายามหาตัวอย่างการบรรเลงเพลงแบบนี้มาให้ลองฟังกัน
พยายามมานานแล้วก็ยังไม่สำเร็จเลยค่ะ
แต่ถึงจะหามาได้ เพลงก็คงยาวน่าดู ฮ่าๆ ปกติเพลงไทยเดิมก็ยาวมากอยู่แล้ว
นี่ปาเข้าไป 12 เพลงเชียวนะ

^.^" ใครผ่านมา  แล้วมีตัวอย่างเพลงออกสิบสองภาษา
พายขอความกรุณาแบ่งปันเผยแผ่ให้เป็นความรู้กันหน่อยนะคะ

**เพิ่มเติมตัวอย่างเพลงทำนองภาษาต่างๆ (20/11/2550)

จีน:      
เพลงจีนขิมเล็ก   เพลงจีนลั่นถัน    เพลงจีนรำพัด

เขมร:     
เพลงเขมรพวง   เพลงเขมรละออองค์    เพลงเขมรไทรโยค

ลาว:     
เพลงลาวดวงเดือน    เพลงลาวพุงขาว   เพลงลาวสรวยรวย

มอญ:        
เพลงมอญดูดาว   เพลงมอญร้องไห้   เพลงมอญรำดาบ

ฝรั่ง:      
เพลงฝรั่งรำเท้า   เพลงฝรั่งควง   เพลงฝรั่งจรกา
 
แขก:      
เพลงแขกไทร    เพลงแขกขาว   เพลงแขกต่อยหม้อ

พม่า:      
เพลงพม่าหัวท่อน    เพลงพม่ารำขวาน   เพลงพม่าเห่

เงี้ยว:       เพลงเงี้ยวรำลึก  

ญวน:  
เพลงญวนทอดแห เพลงทยอยญวน

...   ...   ...
หนังสือ 108 คำถาม
จำนงค์ ทองประเสริฐ : ภาษาไทย 5 นาที 28 กรกฎาคม 2536
ประเภทของเพลงไทย : โรงเรียนศิษฏศิลป์ดนตรีไทย
สารานุกรมนาฏศิลป์ และดนตรีไทย
ภาพจาก sanook โดย นายสุรพล วิรุฬห์รักษ์
ประสบการณ์

Powered by exteen blog. You may view this blog by rss or atom.