เพลงออกภาษา

posted on 11 Nov 2007 20:37 by p-i-e in Thai-Classical-Music

ตามที่น้อง mamoru อยากได้ประวัติของเพลง 12 ภาษานะคะ
ตอนแรกก็กะว่าจะแค่เพิ่มเติมเอาไว้ในเอ็นทรี่ย์ "เพลงไทยทำไมชื่อนอก"
แต่พอเขียนเข้าจริงๆ แล้ว เอ๊ะ.. ยาวแห๊ะ ^.^"
พายเลยถือโอกาสคลอดเอ็นทรี่ย์นี้ออกมาเพื่อน้อง mamoru เป็นพิเศษ
และเป็นความรู้ต่อจาก "เพลงไทยทำไมชื่อนอก" ด้วยค่ะ
(แนะนำน้อง mamoru ว่าลองอ่าน "เพลงไทยทำไมชื่อนอก" ประกอบดูนะคะ)

.

.

เพลงภาษา หรือเพลงออกสำเนียงภาษา ก็คือ
เพลงไทยที่มีชื่อขึ้นต้นเป็นชื่อของชาติอื่น ภาษาอื่น เช่น เพลงจีนขิมเล็ก
เพลงเขมรพายเรือ เพลงมอญรำดาบ เพลงมอญรำดาบ เพลงพม่ารำขวาน
เพลงแขกยิงนก เพลงฝั่งรำเท้า เป็นต้น  
เพลงภาษาเป็นเพลงที่นักดนตรีไทยได้แต่งขึ้นเอง โดยเลียนสำเนียงภาษาต่างๆ เหล่านั้น

.

เพลงที่มีสำเนียงและชื่อเป็นภาษาต่างๆ เหล่านี้ เดิมก็มีแต่อัตรา 2 ชั้น และชั้นเดียวเท่านั้น
ใช้บรรเลงเป็นเพลงลูกบทต่อท้ายจากเพลงอื่นๆ บ้าง  ใช้ร้องและบรรเลงเป็นเอกเทศบ้าง
มักใช้บรรเลงในเพลงกราวนอก บรรเลงก่อนที่จะลงโรงแสดงลิเก บรรเลงในงานศพ
(ใช้ในงานศพเพราะเพลงมีลักษณะสนุกสนาน เป็นการผ่อนคลายความเศร้าโศก)
และบรรเลงในชุดเพลงนางหงส์ (บรรเลงด้วยวงปี่พาทย์นางหงส์) เรียกว่า "ออกภาษา"
หรือ "สิบสองภาษา"

กระทั่งถึงสมัย ร.4 ซึ่งเป็นสมัยที่นิยมการแต่งเพลงขึ้น เป็นอัตรา 3 ชั้นมาก
ผู้แต่งบางท่านจึงได้นำเพลงจำพวกภาษามาแต่งขึ้นเป็น 3 ชั้นไปด้วย
และนิยมแต่งกันต่อมาจนถึงปัจจุบัน เช่น เพลงเขมรไทรโยค และเพลงแขกต่อยหม้อ เป็นต้น
การแต่งเพลงภาษาขึ้นเป็น 3 ชั้นนี้ บางท่านก็รักษาสำเนียงเดิมไว้
แต่บางท่านก็แทรกสำเนียงไทยมากจนเกือบจะฟังสำเนียงภาษาเดิมไม่ออก
และบางท่านก็เพิ่มเติมสำเนียงภาษามากยิ่งกว่าของเดิมเสียอีก
ทั้งนี้ แล้วแต่รสนิยมของท่านผู้แต่ง

.

ตามที่พายเคยอ่านเกี่ยวกับเรื่องเพลงออกภาษามาจากหลายๆ แห่ง
เคยเห็นการอ้างถึงที่มาของคำว่า "ออกสิบสองภาษา" ไว้ต่างกันนะคะ
บ้างก็บอกว่า เป็นเพียงคำพูดติดปากเปรียบเปรยว่ามีเพลงออกภาษามากถึง 12 ภาษาเท่านั้น
บ้างก็สันนิษฐานว่า ในสมัยโบราณอาจบรรเลงถึง 12 ภาษาจริงๆ
อย่างที่พายอ่านจากหนังสือ 108 คำถาม ก็มีการอ้างถึงการนำเพลงออกภาษา
มาแต่งรวมไว้เป็นเพลงไทยเดิมเพียงเพลงเดียว
ซึ่งหลังจากที่พายพยายามค้นหาเพลงดังกล่าว  ศึกษาหาข้อมูล และไต่ถามจากผู้รู้แล้ว

.

ทำให้คิดว่า..
เพลงชุดภาษา ที่นำสำเนียงดนตรีของชาติต่างๆ ถึง 12 ชาติ
มาแต่งรวมไว้เป็นเพลงไทยเดิมเพียงเพลงเดียว ที่หนังสือ 108 คำถามอ้างไว้นั้น
จริงๆ แล้ว น่าจะเป็นเพลงออกภาษาที่บรรเลงตามหลักการดังนี้ค่ะ

วิธีออกภาษาตามระเบียบแบบแผนวิธีการบรรเลงเพลงภาษา ที่นิยมใช้ บรรเลงกันอยู่โดยทั่วไปนั้น
มีหลักอยู่ว่า ต้องออก 4 ภาษาแรก คือ จีน เขมร ตลุง พม่า แล้วจึงออกภาษาอื่นๆ ต่อไป
(ซึ่งอาจจะครบถึง 12 ภาษา หรือไม่ก็ได้ค่ะ
คำว่า "ออกสิบสองภาษา" เป็นเพียงคำที่ใช้เรียกกันเท่านั้นเอง)

.

จุดเด่นของการบรรเลงออกภาษา ก็คือการใช้กลองต่าง ๆ เช่นออกภาษาจีนก็ใช้กลองตุ๊ก
ออกแขกก็ใช้กลองแขก ออกฝรั่งก็ใช้กลองมะริกัน ออกพม่าก็ใช้กลองยาว
ออกตะลุงก็ใช้โทนหรือทับกับกลองชาตรี ทำให้ฟังคล้ายคลึงกับเพลงเจ้าของภาษาจริง ๆ
เพลงออกภาษาที่ใช้บรรเลงกันมาแต่เดิม ใช้บรรเลงเฉพาะดนตรีล้วนๆ ไม่มีร้อง
ในปัจจุบัน บางครั้ง ได้มีการนำเอาเนื้อร้องเข้าประกอบเพลงภาษาด้วย
เพื่อเป็นการสร้างความสนุกสนาน เพลิดเพลินแก่ผู้ชม และผู้ฟังได้อีกแบบ

.

 


การสวดคฤหัสถ์แสดงออกภาษา

 

.

เพลงออกสิบสองภาษานี้เป็นการบรรเลงเพลงตามเงื่อนไขที่พายบอกไปอะค่ะ
หาตัวอย่างเพลงยากมาก 
พายพยายามหาตัวอย่างการบรรเลงเพลงแบบนี้มาให้ลองฟังกัน
พยายามมานานแล้วก็ยังไม่สำเร็จเลยค่ะ
แต่ถึงจะหามาได้ เพลงก็คงยาวน่าดู ฮ่าๆ ปกติเพลงไทยเดิมก็ยาวมากอยู่แล้ว
นี่ปาเข้าไป 12 เพลงเชียวนะ

^.^" ใครผ่านมา  แล้วมีตัวอย่างเพลงออกสิบสองภาษา
พายขอความกรุณาแบ่งปันเผยแผ่ให้เป็นความรู้กันหน่อยนะคะ

 

**เพิ่มเติมตัวอย่างเพลงทำนองภาษาต่างๆ (20/11/2550)

จีน:      
เพลงจีนขิมเล็ก   เพลงจีนลั่นถัน    เพลงจีนรำพัด

เขมร:     
เพลงเขมรพวง   เพลงเขมรละออองค์    เพลงเขมรไทรโยค

ลาว:     
เพลงลาวดวงเดือน    เพลงลาวพุงขาว   เพลงลาวสรวยรวย

มอญ:        
เพลงมอญดูดาว   เพลงมอญร้องไห้   เพลงมอญรำดาบ

ฝรั่ง:      
เพลงฝรั่งรำเท้า   เพลงฝรั่งควง   เพลงฝรั่งจรกา
 
แขก:      
เพลงแขกไทร    เพลงแขกขาว   เพลงแขกต่อยหม้อ

พม่า:      
เพลงพม่าหัวท่อน    เพลงพม่ารำขวาน   เพลงพม่าเห่

เงี้ยว:       เพลงเงี้ยวรำลึก  

ญวน:  
เพลงญวนทอดแห เพลงทยอยญวน

 

...   ...   ...
หนังสือ 108 คำถาม
จำนงค์ ทองประเสริฐ : ภาษาไทย 5 นาที 28 กรกฎาคม 2536
ประเภทของเพลงไทย : โรงเรียนศิษฏศิลป์ดนตรีไทย
สารานุกรมนาฏศิลป์ และดนตรีไทย
ภาพจาก sanook โดย นายสุรพล วิรุฬห์รักษ์
ประสบการณ์



Powered by exteen blog. You may view this blog by rss or atom.

Comment

Comment:

Tweet

ขอบคุณมากครับ กำลังหาไปทำรายงานอยู่พอดีเลย^^

#17 By !!Starkiller!! on 2010-01-24 12:33

s_tipson@hotmail.com ครับ อันเมื่อกี้นี้ผิดนะครับ

#16 By คนชอบดนตรีไทย (222.123.67.190) on 2008-05-14 20:39

เพลงออกสิบสองภาษาเคยมีเทปของกรมศิลปากรจัดทำออกมาอยู่ชุดหนึ่งครับ แต่นานมากแล้ว ควบคุมโดย อ.เสรี กวังในธรรม ลองหาดูที่ร้านศึกษาภัณฑ์ที่สี่แยกคอกวัว กรุงเทพฯ นะครับ หรือลองสอบถามดูที่โรงละครแห่งชาติ กรมศิลปากรที่สนามหลวงครับ น่าจะพอหาได้ ผมเองก็ได้มาชุดนึงครับ ยังเก็บไว้อยู่เลย เจ้าของกระทู้ถ้าสนใจก็ลองติดต่อมาที่เมล์นี้นะครับ s.tipson@hotmail.com ครับ

#15 By คนชอบดนตรีไทย (222.123.67.190) on 2008-05-14 20:38

จริงๆแล้วการออกสิบสองภาษาเป็นการแสดงถึงความสามารถของครูดนตรีไทยสมัยก่อนที่สามารถจับเอาสำเนียงของคนชาติต่างๆมาบรรเลงในลักษณะของเพลงไทยได้อย่างผสมกลมกลืน ดังนั้นเวลาตั้งชื่อเพลงก็มักจะบอกสำเนียงหรือรากฐานของเพลงไว้ด้วยว่าเลียนสำเนียงชาติใด เวลาแสดงโขนละครก็สามารถเลือกหยิบมาใช้ได้ตรงตามชาติตามภาษาที่ตัวละครแสดง อย่างเช่นในละครพันทางมีตัวละครเป็นมอญก็ใช้เพลงสำเนียงมอญ ตัวละครแขกก็ใช้เพลงสำเนียงแขก เป็นการต่อยอดของดนตรีไทยที่น่ายกย่องมาก ส่วนเพลงไทยแท้ๆ หรือเพลงสำเนียงไทยเองก็มีอย่างเช่น เทพทอง ไทยน้อย อะไรประมาณนี้ นอกจากนี้บางเพลงยังเป็นการผสมสำเนียงระหว่างชาติต่างๆ เช่น เพลงแขกมอญมีทั้งสำเนียงแขกและสำเนียงมอญผสมผสานกันไป แต่ก็ทำไปอย่างมีระบบคือขึ้นต้นสำเนียงหนึ่งแล้วลงท้ายด้วยสำเนียงหนึ่ง เป็นอย่างนี้ไปทุกท่อน เป็นการแสดงถึบอัจฉริยภาพของนักดนตรีในสมัยก่อนซึ่งมีความสามารถและมีความละเอียดอ่อนกว่าที่เราคิดมาก

#14 By คนชอบดนตรีไทย (222.123.67.190) on 2008-05-14 20:33

แป่ว.. ไม่ได้เรียนดนตรีไทยลึกซึ้งขนาดนี้เลยแฮะ

เรียนตอนประถม กับมัธยมก็แค่ผ่าน ๆ

ประมาณว่าเอนทรี่นี้ไม่เคยได้ยินที่ไหนเลย

ความรู้ใหม่สำหรับบีอิ่งเลยนะเนี่ย

big smile
big smile

เข้ามาทักทายคุณพายครับ

แว็บบบ ไปล่ะ งานท่วมหัวเลยวันนี้

#12 By norton on 2007-11-12 23:46

เอ..ถ้าเป็นเพลงตะลากีปัส จะได้รึเปล่าครับ?
(จำชื่อเพลงไม่ค่อยได้อ่ะครับ หลงๆลืมๆ)
ขอบคุณมากค่าพี่พาย
กระจ่างขึ้นเยอะเลยcry

#10 By *mamoru taiki* on 2007-11-12 17:02

ตอน ป.5 ประกวดเดี่ยวขิม เพลง จีนโห่sad smile sad smile
และผลก็เป็นไปตามคาด อิอิ ตกรอบ 555+
แต่ก็หนุกดีค่ะdouble wink

#9 By warmness on 2007-11-12 13:36

อ่า เข้ามาอ่านตามเดิมค่ะ แต่รู้สึกหนูจะพลาดไป entry หนึ่งล่ะ

#8 By knights of gemini on 2007-11-12 08:36

อ่านความเห็นต้นๆแล้วกลับมองอีกมุมว่า

คนไทยสมัยก่อนเก่งกว่าเราๆ แยะ มีการเรียนรู้ ทดลองสิ่งใหม่ๆ โดยเฉพาะจากต่างประเทศแยะมาก การหลั่งไหลของวัฒนธรรมมันก็มิใช่น้อย แต่...

คนสมัยก่อนทำไมเลือกที่จะดัดแปลง ค้นคว้า ทดลอง แก้ไข ให้วัฒนธรรมอื่นๆ เหล่านั้นกลายเป็นของไทยแท้ได้ในที่สุด ผิดกับคนไทยสมัยนี้ที่รับเอาทุกอย่างเข้ามาเต็มๆ โดยไม่ได้คัดกรองสิ่งเหมาะสมและไม่ได้คัดทิ้งสิ่งที่ไม่เหมาะสม...

ประเด็นนี้น่าคิดเหมือนกัน

#7 By เมพหมี shakri on 2007-11-12 06:27


เพลงไทยที่มีกลิ่นอายของคนตรีต่างประเทศ

ย่อมแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลดนตรีต่างชาติ

ซึ่งผมว่ามีมากอยู่พอสมควร

แทบจะหาของเดิม หรือรากเหง้าของเราไม่ค่อยเจอ

เหมือนกับค่อยๆถูกกลืนกินไปเรื่อยๆ

จนไม่รู้ว่าเพลง "ไทยดั้งเดิม" เป็นยังไง???

#6 By Juninyá on 2007-11-12 05:59

12 ภาษา จะมีภาษาอะไรบ้างนะเนี่ย
เยอะจังเลยค่ะ sad smile
ถ้าเล่นต่อกัน . . . คนเล่นสลบ อัมพาตกินขา

#5 By Fein on 2007-11-11 23:56

สงสัยเหมือนกันเลย!

เคยเรียนตีขิมอยู่พักหนึ่งค่ะ ตอนนั้นก็คิดอย่างนี้แหละ ทำไมชื่อมันต้องมีคำที่หมายถึงประเทศอื่นด้วยหว่า

ไม่ได้แวะมาซะหลายวัน confused smile ยังเต็มอิ่มด้วยความรู้เหมือนเคยนะคะ

#4 By vinn* on 2007-11-11 21:06

^
#1 นั้นสิ.. อัพไปพลางก็แอบกลัว เดี๋ยวมีภาพพจน์เป็นคนขยัน ฮ่าๆ พอดีน้องเค้าถาม เจ๊ต้องรีบตอบ (เดี๋ยวลืมอีก เอิ๊กๆๆ)confused smile

#3 By p-i-e on 2007-11-11 21:01

อ๊ะ คนแรก (รึเปล่า ทันมั้ยน๊า?) โหห แล้วตั้ง 12 สำเนียงมารวมกันเป็นเพลงเดียว จะเป็นยังไงหนอ? embarrassed(เข้าใจถูกมั้ยคะเนี่ย แหง่วว)

#2 By Revamp on 2007-11-11 20:57

โห เจ๊วันนี้บ้าพลังมา
อัพอะไร สองสามเอ็นทรีต่อวันเนี่ย
ข้าน้อยขอคารวะ big smile

#1 By Nancy อารมณ์ดี on 2007-11-11 20:55

Recommend

follow p-i-e on twitter