หลายๆ คนอาจจะเคยเห็น หรือเคยได้ยิน ชื่อเพลงไทยที่มีการเขียน "ชั้น" กำกับไว้ด้วย
เช่น เพลงคลื่นกระทบฝั่ง 3 ชั้น หรือบางครั้งก็จะเห็นว่ามีการเรียกเพลงไทยว่า "เพลงเถา"
.
.
คนที่เคยหัดดนตรีไทย หรือเรียนวิชานี้คงไม่งงล่ะสิ
แต่ทราบที่มากันรึเปล่าคะ ว่าทำไมเพลงไทยถึงเป็นชั้นๆ
เรื่องมันเป็นแบบนี้จ๊ะ...
.
.
การแต่งเพลงไทยส่วนใหญ่ จะเริ่มจากเพลงทำนองสั้นๆ ที่มีจังหวะปานกลางก่อน
เมื่อมีผู้นำไปแต่งขยายต่อออกไปให้ช้า หรือเร็วเพิ่มเติมขึ้นอีก
เพลงเดิม จึงแตกออกเป็นเพลงที่มีหลายชั้น
โดยให้ท่อนที่มีทำนองจังหวะเดิมเป็น เพลงสองชั้น
ส่วนท่อนที่มีการแต่งขยายเพิ่มให้มีอัตราจังหวะช้าลงเป็น เพลงสามชั้น
ซึ่งจะต้องแต่งขยายเนื้อเพลงให้มีจำนวนห้องเพิ่มเป็น 2 เท่าด้วย
.
.
และส่วนขยายที่มีการแต่งขยายให้มีอัตราจังหวะเร็วขึ้นจะเป็น เพลงชั้นเดียว
(มีจำนวนห้องเพลง ลดลงครึ่งหนึ่ง)
.
.
และหากนำเพลงทุกชั้นมาบรรเลงต่อเนื่องกันในคราวเดียว
จะเรียกเพลงนั้นว่า "เพลงเถา"
ซึ่งอัตราที่ลดหลั่นกันนี้ จะต้องมีไม่น้อยกว่า 3 ขั้นนะคะ ถึงจะเรียกว่า "เพลงเถา"
.
.
บางเพลงยังมีการขยายไปถึง 4 ชั้นก็มีนะ
ซึ่งหลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) เป็นต้นตำรับการบรรเลงและแต่งเพลงสี่ชั้น
แต่ปัจจุบันนี้ไม่ค่อยนิยมบรรเลงกันแล้ว เพราะอัตราสี่ชั้นจะมีท่วงทำนองช้ายืดยาด
.
.
สังเกตนะคะ...
- ยิ่งจำนวนชั้นมาก ทำนองเพลงจะยิ่งช้าลง
- เรียกว่า "เพลงชั้นเดียว" ไม่เรียกว่า "เพลง 1 ชั้น" นะคะ
- เริ่มบรรเลงจากจำนวนชั้นที่มากก่อนเสมอค่ะ จาก สามชั้น - สองชั้น - ชั้นเดียว
.
.
เครื่องดนตรีที่สามารถอธิบายชั้นเพลงในดนตรีไทยได้ชัดเจนก็คือ ฉิ่ง
อย่างที่เรารู้ว่า ฉิ่ง เป็นเครื่องกำกับจังหวะของวงดนตรีไทยทั้งวงใช่มั้ยคะ
นั้นล่ะค่ะ... นักดนตรีไทยจะฟังเสียง ฉิ่ง - ฉับ ในเพลงแต่ละชั้น
สามารถแสดงเป็นโน้ตในแต่ละอัตราได้แบบนี้ค่ะ

โน้ตฉิ่งแสดงอัตราจังหวะ


ความจริงแล้ว คำว่า "ชั้น" ไม่ได้เป็นตัวบอกความช้า-เร็ว ในการบรรเลงโดยตรง
เป็นเพียงคำที่บอกให้รู้ว่ามีการแต่งขยายออกไปจากเดิมตามที่ได้อธิบายไปล่ะค่ะ
แต่เมื่อนำมาบรรเลงต่อเนื่องกัน ประกอบกับจำนวนห้องเพลงที่ลดหลั่นลงตามลำดับ
ทำให้ดูเหมือนกับบรรเลงเร็วขึ้นเรื่อยๆ จึงทำให้ผู้ฟัง (รวมถึงผู้บรรเลงเองด้วย อิอิ)
รู้สึกและเข้าใจว่าเพลงสามชั้น คือเพลงช้า และเพลงชั้นเดียวคือเพลงเร็วไปโดยปริยาย
.
.
ซึ่งจริงๆ แล้ว ถ้าหากนำเพลงแต่ละชั้นมาบรรเลงเพียงท่อนเดียว
จะบรรเลงให้มีจังหวะช้าหรือเร็วแค่ไหนก็ได้ ขึ้นอยู่กับความต้องการของนักดนตรีเองนะจ๊ะ


**เพิ่มเติม จากที่คุณ mamoru เม้นท์ที่ #8 ถามไว้ค่ะ
เพลงอัตราจังหวะสี่ชั้น เดิมเรียกหกชั้น
สมเด็จเจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต
โปรดให้นักดนตรีแต่งขึ้นประชันวงในงานของพระนางเจ้าสุขุมาลย์มารศรี เมื่อ พ.ศ. 2467
โดยให้แต่งเฉพาะท่อน 1 เป็นหกชั้น ประชันกัน 3 วงคือ
วงวังบางขุนพรหม วงวังบูรพาภิรมย์ และวงของเจ้าพระยาธรรมากรณบดี
ต่อมาหลวงประดิษฐ์ไพเราะได้นำพม่าห้าท่อนมาแต่งขยายเป็นหกชั้นหมด

แต่ในปัจจุบันนี้ ถ้าพูดถึงเพลงเถา หรือเพลงที่มีจังหวะช้าของเพลงไทย
ก็จะนึกถึงเพลงสามชั้นกันล่ะค่ะ


...   ...   ...
รวบรวมข้อมูลจาก สารไท-ดนตรีไทย
                          สมุทรสงคราม 7
                          ดนตรีไทย: เพลงไทย-เพลงเถา



Powered by exteen blog. You may view this blog by rss or atom.

Comment

Comment:

Tweet

นึกถึงอ.ที่สอนเรา...เขาชอบให้เล่นช้าช้า~
ตอนนั้นเล่นเพลง...ราตรี อะไรซักอย่าง =_=
"หอม~ ดอก~ หอมดอกราตรี~" จำเนื้อเพลงได้ลางๆ
พี่ที่นั่งตีขิมอยู่ข้างๆถึงกะหลับเลย ฮะๆ
เพิ่งเคยเห็นนักดนตรีเล่นแล้วหลับเอง

ตีขิมได้ แต่ตีฉิ่งไม่ได้ เศร้าใจ T_T
ตีทีไรได้มั่วทุกที มันจะเข้าฉิ่งๆๆๆอย่างเดียว ฮะๆ
ส่วนฉาบ ไม่ต้องพูดถึง ไม่เป็นจริงๆ แช่ๆก๊องๆเนี่ย
เค้าบอกว่าฉิ่งเนี่ย ยิ่งช้ายิ่งเล่นยากจริงป่ะคะconfused smile

#26 By (^_^)/nana on 2007-11-07 15:55

อย่างนี้นี่เอง!!!!open-mounthed smile

#25 By Beluga on 2007-11-07 10:45

คุณพายนี้เป็นคุณครูตัวจริง เสียงจริงเลย
นะครับเนี่ย...
ซู้ดดดด ยอดเลย

#24 By freedom_line on 2007-11-07 08:52

ขอบคุณมากค่าbig smile
เข้าใจละ><

#23 By *mamoru taiki* on 2007-11-06 14:02

ฉิ่งฉับเป็นตัวควบคุมความเร็วนี่เอง
คงเหมือนเสียงกลองในเพลงร็อคละมั๊ง

คงงั้นนะ อันนี้ก็งงนิด ๆ เพิ่งเรียนเสร็จเบลอหน่อย ๆ

มาฝากความคิดถึงละกันนะจ๊ะbig smile
ไม่ชอบสามชั้น - -" จังหวะกลองแขกมันละเอียดและยาว ตีๆ ไป...ฉิบหายละ ลืม กุตีถึงตรงไหนวะ 555+ ต้องให้เพื่อนที่ตีกลองแขกด้วยช่วยๆ เตือน เผลอนิดนึงหลุดเลย ยิ่งพวกเพลงที่สามชั้นเรื่อยๆ มาเรียงๆ แล้วจู่ๆ ก็ปรับเป็นสองชั้น คนตีกลองจะตาย 55+ ซุ้มลาวแพนปะหว่า...หลังๆ เลยดอดไปเป่าขลุ่ยเสีย ทั้งวงเล่นคนเดียว นั่งอู้ทุกทีที่หมดลม...ดนตรีไทยนี่สนุกจริงๆนะ cry

#21 By เมพหมี shakri on 2007-11-06 11:27

แล้วสมัยก่อนโน้น ไม่มีโน้ตดนตรี ครูเพลงท่านแต่ง
ยังไงคะ ไม่ค่อยเข้าใจน่ะค่ะ แหะ แหะ

#20 By มายเดียร์ on 2007-11-06 11:19

โอ่โห้ บล็อกก็สวย ความรู้ก็ตรึมเลย..

#19 By art on 2007-11-06 08:18

เพลงหกชั้น..โอ้ เพิ่งเคยได้พบเจอที่นี่ครั้งแรก

#18 By palermos on 2007-11-06 07:13


จังหวะกำหนดช้าเร็ว

อยู่ตรงนี้นี่เองงงง.....

#17 By Juninyá on 2007-11-06 06:00

กำลังนึกว่าสามชั้นคือเพลงช้า ชั้นเดียวคือเพลงเร็วพอดีเลยค่ะ 55+ จำได้ลางๆว่าเคยเรียนมา (รึเปล่า?) แต่ถ้าเคยคงนานนนมากกก ฮ่าา

อ๊าก งงกับตัวเอง ยังย้ายรูปได้ไม่ถึงครึ่งเลยค่ะ อะซิก มีแต่รูปใหม่เข้ามาเรื่อยๆ sad smile

#16 By Revamp on 2007-11-06 00:48

^
#14 น้องจูนลองเข้าไปฟังตรง link ด้านข้าง "รวมเพลงเถา" ได้เลยค่ะ มีให้เลือกลองฟังหลายเพลง เพลงเถาส่วนใหญ่จะยาวหน่อยนะคะ บางเพลงรวมเวลาทั้งท่อนร้อง+บรรเลง เป็น ชม. ก็มีค่ะopen-mounthed smile

#15 By p-i-e on 2007-11-06 00:13

คุณครูคะ หนูอยากฟังเพลงตัวอย่างอ่ะค่ะ
แบบว่า ไม่เก่งทฤษฎีและปฏิบัติ ทำได้อย่างเดียวคือ บริโภคอ่ะจ้า...sad smile

#14 By knights of gemini on 2007-11-05 23:46

นอกจากเพลงเถา แล้วยังมีเพลงตับอีกป่าวนะ จำได้เลือนลาง

ห้องเพลงฉิ่งฉับ คล้ายๆ กับห้องเสียงตัวโน๊ต มีการแบ่งจังหวะเหมือนกันเลย big smile

โอ้ว ละหนอ ดวงเดือนเอย พี่มาเว้ารักเจ้าสาวคำดวง
โอ้ว่าดึกแล้วหนอ พี่ขอลาล่วง อกพี่เป็นห่วง รักเจ้าดวงเดือนเอย

ฉิ่ง ฉับ ฉิ่ง ฉับ big smile

#13 By หนึ่ง on 2007-11-05 23:00

นี่คุณพาย หาข้อมูลก่อนเขียน entry ทุกครั้งเลยเหรอครับ

นับถือมาก ๆ เลยอ่ะ

เทียบกับบล็อกตัวเองแล้ว ... angry smile

#12 By norton on 2007-11-05 22:55

อืม
ก็เป็นการ Remix สินะครับ
แหม่ ใครว่าเพลงไทยเชยนี่ต้องเถียงเลย
มี Remix Version มาแต่โบร่ำโบราณ
question

#11 By AkE on 2007-11-05 21:22

จุ๊ ๆ ๆ อาจารย์ไม่รู้หรอกค่ะ

ขอบคุณที่เป็นห่วงนะคะconfused smile

#10 By Fein on 2007-11-05 21:09

^
#5 ค้างคาวกินกล้วย ก็ชั้นเดียวล่ะจ๊ะ แต่ก็แล้วแต่ว่าวงไหนจะนิยมเล่นให้มันเร็วมากน้อยแค่ไหน คือสรุปแล้วเพลงไทยเดิมนี่นะ ต่อให้นักดนตรีขยี้โน้ต-เล่นกันซะเร็วจี๋ ยิ่งกว่าตัวเขบ็ด 3 ชั้น ก็เรียกว่าเพลงชั้นเดียวอยู่ดีล่ะค่ะ แหะๆๆconfused smile

#6 ยินดีค่าbig smile

#7 เดี๋ยวคุณครูของคุณฝ้ายน้อยใจนะคะcry

#9 By p-i-e on 2007-11-05 20:55

เคยได้ยินมาว่าสมัยก่อนมีเพลง6ชั้นด้วยหรอคะ

#8 By *mamoru taiki* on 2007-11-05 20:53

อิอิ อาจารย์ม่ะเห็นสอนเรย ว่ามันมาจากไหนsad smile
มาเรียนกะคุณพายละกัน confused smile

#7 By Fein on 2007-11-05 20:51

cry อ๊ะ ขอบคุณมากๆค่ะ เพลงคลื่นกระทบฝั่ง 3 ชั้น เพิ่งเรียกไปพอดี sad smile
เพิ่งรู้เรื่องนี้จริงๆค่ะ ขอศึกษาเนื้อหาอย่างละเอียดยิบอีกหลายๆรอบเลยนะคะ เผื่อครั้งหน้าต้องทำงานส่งครู sad smile

#6 By ire_u on 2007-11-05 20:48

เพลงค้างคาวกินกล้วยนี่กี่ชั้นนะ?คือเราตีกลองแขก(ที่ด้านนึงใหญ่ด้านนึงเล็ก)แล้วแบบต้องตีเร็วๆอ่ะ(คือเราเป็นเด็กนาฏศิลป์แล้วสาระแนมาตีกลองให้เด็กดนตรีไทยsad smile )

#5 By YESUNG_CLOUD on 2007-11-05 20:48

อื้มม เคยมีคนเล่าให้พายฟังว่าแต่ก่อนเห็นว่ามีเพลงที่เป็นอัตราจังหวะแบบครึ่งชั้นด้วยนะคะ แต่มันเร็วไปค่ะ เลยไม่ได้รับความนิยมsurprised smile

#4 By p-i-e on 2007-11-05 20:40

โห อ่านแล้วได้ความรู้มากเลยละ ขอบคุณนะครับ confused smile

#3 By SteP2Pump on 2007-11-05 20:40

ฮ่าๆๆ น้องไวน์รักษาสถิติความว่องไวระดับโลกเอาไว้ได้อีกแล้ว กั่กๆๆๆ
เม้นท์เสร็จ-หนังจบพอดีม๊างงง~~ confused smile

#2 By p-i-e on 2007-11-05 20:33

ผมชอบชั้นเดียว เล้าใจดีงับ ฉิง ฉับ มันยังดูช้าไปงับ ต้องจังหวะ ครึ่งชั้น ฉิง-ฉิง-ฉิง-ฉิง-ฉิง อ๊ากกกกก *[]* เม้นแล้วรีบไปดูหนังต่อ อิอิ ^ ^
/me เผ่นนนนนนนนนนนนนน

#1 By ::. S2 AngeL .:: on 2007-11-05 20:29

Recommend

follow p-i-e on twitter