ในที่สุดก็มาถึงตอนจบของเอ็นทรี่ย์ไตรภาค
จากสิ่งที่พายก็เคยเป็นผู้สงสัยมาก่อนตอนอยู่ ม.1
"วงดนตรีไทยเค้าแบ่งเป็นประเภทกันด้วยเหรอ..?"

.
.
 รู้จัก วงปี่พาทย์ กับ วงเครื่องสาย กันไปแล้ว
เจอประเภทสุดท้าย "วงมโหรี" ก็ง่ายล่ะทีนี้
เพราะวงมโหรี ก็คือ วงเครื่องสายกับวงปี่พาทย์ผสมกันนั่นเอง
เรียกว่าครบทั้ง ดีด สี ตี เป่า และด้วยเหตุนี้ วงมโหรี จึงถือเป็นวงดนตรีไทย
ที่มีเสียงเครื่องดนตรีครบถ้วนที่สุดไปโดยปริยายค่ะ

เดิมทีวงมโหรีใช้บรรเลงประกอบละครใน  ซึ่งต้องใช้ผู้เล่นเป็นหญิงล้วน
ทำให้ต้องลดขนาดเครื่องตีทุกชนิด ที่วงปี่พาทย์ชายใช้เล่นกันทั่วไปให้เล็กลง
ไม่ว่าจะเป็น ระนาดเอก ทุ้ม หรือฆ้องวงเล็ก และฆ้องวงใหญ่
เพื่อให้มีขนาดเหมาะสมกับสรีระและการเคลื่อนไหวของผู้หญิง

มีธรรมเนียมตั้งแต่สมัยอยุธยา ห้ามไม่ให้ผู้ชาย และบุคคลภายนอกหัดละครใน
มีมาจนถึงสมัย ร. 5 จึงถูกยกเลิกไป
(ก่อนหน้านั้นละครในใช้แสดงในพระราชฐานเท่านั้น
นักดนตรีและนักแสดงจึงเป็นหญิงล้วน)
ต่อมาจึงมีการแสดงไม่จำกัดสถานที่ ผู้ชายจึงเริ่มสนใจวงเครื่องสาย
และนำมาเล่นผสมกับวงปี่พาทย์ที่ตนเล่นอยู่ก่อน
เกิดเป็น "วงมโหรีเครื่องสาย" ซึ่งเป็นวงชายล้วน
ภายหลังมีทั้งผู้เล่นหญิงและชายรวมกัน
จึงเรียกวงลักษณะนี้ว่า "วงมโหรี"

แบ่งวงมโหรีตามขนาดของวงได้ 3 ขนาด คือ
(สังเกตนะคะ วงดนตรีไทยทุกประเภทแบ่งแยกย่อยตามขนาดของวงค่ะ)

1. วงมโหรีวงเล็ก
ประกอบด้วย เครื่องสายคือ จะเข้ ซอ(ซอสามสาย, ซอด้วง, ซออู้)
เครื่องเป่า: ขลุ่ยเพียงออ เครื่องตี: ระนาดเอก ฆ้องวงใหญ่
และเครื่องกำกับจังหวะ: โทน-รำมะนา ฉิ่ง ฉาบ
(สังเกตว่าไม่มี "ปี่")

2. วงมโหรีเครื่องคู่
จะมีเครื่องดนตรีหลักในวงมโหรีเล็ก
เพียงแต่เพิ่มเครื่องบรรเลงทำนองให้เป็นมีคู่ เท่านั้นเองค่ะ
จะเข้: เดิมมีอยู่ 1 ก็เพิ่มเป็น 2 ตัว
ซอต่างๆ: เดิมมีอยู่อย่างละ 1 ก็เพิ่มเป็น อย่างละ 2 คัน
ขลุ่ยเพียงออ คู่ของเค้าคือ ขลุ่ยหลิบค่ะ
ระนาดเอก คู่กับระนาดทุ้ม
ฆ้องวงใหญ่ ก็ต้องคู่กับ กับ กับ.. กับฆ้องวงเล็กไงล่า (อิอิ มุกแป๊ก!)
(สังเกตว่า ไม่เพิ่มเครื่องกำกับจังหวะ logic มั้ย
ไม่งั้นจะฟังจังหวะจากฉิ่ง หรือกลองอันไหนดีล่ะเน๊อะ)

3. วงมโหรีเครื่องใหญ่
เพิ่มเครื่องดนตรีเข้าไปในวงมโหรีเครื่องคู่อีก 2 อย่าง คือ
ระนาดเอกเหล็ก และระนาดทุ้มเหล็ก
(ขนาดของวงก็จะใหญ่ขึ้นมาทันที อิอิอิ)
แต่บางวงจะเพิ่มขลุ่ยอู้ด้วย (พายว่าเดี๋ยวนี้หาดูวงที่มีขลุ่ยอู้ยากมากค่ะ)

โดยทั่วไปแล้วถ้าพูดถึงวงมโหรีก็จะจบตรงนี้ล่ะค่ะ
แต่เราเป็นชาว exteen จะให้รู้กันแบบธรรมดาได้ยังไงกันล่ะ
ยังมีวงมโหรีที่มีเครื่องบรรเลงทำนองเพียง 2-3 ชิ้น
คือ กระจับปี่ ซอสามสาย และขลุ่ยเพียงออ*
ให้จังหวะด้วย โทน รำมะนา* และกรับพวง
เรียกว่า วงมโหรีโบราณค่ะ
(ถ้าไม่มีเครื่องที่มีเครื่องหมาย * เป็นวงมโหรีโบราณเครื่องสี่
แต่ถ้ามีครบจะเรียก วงมโหรีโบราณเครื่องหก ตามจำนวนเครื่องดนตรีนะจ๊ะ)
.
.
ใครเคยคิดว่า กระจับปี่ คงเป็นปี่ชนิดนึง ลองสังเกตดูในรูปนะคะ
ไม่เข้าข่ายว่าเป็นญาติกับปี่เลยล่ะ ขอบอก~~!


 สรุป ^.^
วงมโหรีวงเล็ก

จะเข้, ซอ (สามสาย, ด้วง, อู้) อย่างละ 1, ขลุ่ยเพียงออ,
ระนาดเอก, ฆ้องวงใหญ่, โทน, รำมะนา, ฉิ่ง

วงมโหรีเครื่องคู่
จับคู่ให้เครื่องดนตรีซะ
(ยกเว้นเครื่องกำกับจังหวะ)

วงมโหรีเครื่องใหญ่
เพิ่มระนาดเหล็กทั้งเอก-ทุ้มเข้าไปในวงมโหรีเครื่องคู่
วงนี้พูดได้ว่าต้องยกเครื่องไปจนเกือบเกลี้ยงห้องดนตรีล่ะค่ะ

โอกาสที่จะใช้วงประเภทต่าง ๆ
1. วงปี่พาทย์ ใช้บรรเลงในงานพิธี เช่น ขึ้นบ้านใหม่ โกนจุก ทำบุญวันเกิด มหรสพต่าง ๆ
2. วงเครื่องสาย ใช้บรรเลงในงานมงคล เช่น งานทำบุญบ้าน งานวันเกิด ซึ่งเหมาะสำหรับสถานที่ไม่กว้างนัก
3. วงมโหรี ใช้บรรเลงในงานมงคลต่าง ๆ เช่น งานแต่งงาน งานเลี้ยงรับรอง ทำบุญอายุ ขึ้นบ้านใหม่
4. วงปี่พาทย์ ชาวรามัญใช้บรรเลงทั้งงานมงคล และงานอวมงคล เช่น งานศพ ทั้งนี้มิได้ขึ้นอยู่ที่เครื่องดนตรี สำคัญที่บรรเลง แต่ไทยเรานำมาใช้ในงานศพ เพราะเสียงปี่มอญเศร้า ๆ
5. วงปี่พาทย์นางหงส์ ใช้บรรเลงเฉพาะงานศพเท่านั้น

 

*เพิ่มเติมเรื่องโอกาสที่จะใช้วงประเภทต่างๆ ค่ะ
บางคนงงว่าจะเตรียมวงประเภทไหนดี ถ้างานนั้นต้องใช้วงหลายประเภท
ส่วนใหญ่ถ้าใน case แบบนี้ ก็มักนำวงมโหรีไปค่ะ
ตอนบรรเลงเพลงพิธี เครื่องสายทั้งหลายก็นั่ง นิ่งๆ กันไป
เพราะเพลงพิธีส่วนใหญ่จะเป็นเพลงปี่พาทย์ชั้นสูง
ให้เครื่องปี่พาทย์บรรเลงไป เครื่องสายรอเล่นตอนเพลงทั่วไปจ๊ะ

 
วงมโหรีวงเล็ก


วงมโหรีเครื่องใหญ่


วงมโหรีโบราณ (เครื่องสี่)


วงมโหรีโบราณ (เครื่องหก)

 

ปล. 1 รูปน่ากลัวนิดนึงนะคะ หาไม่ได้เลย ได้อันนี้ล่ะ
ปล. 2 Cartoon VDO ที่พายทำถ้าดูไม่รู้เรื่องจะไม่ต้องไปสนใจมันนะคะ
เกิดจากความอยากลองทำดูของพายเองค่ะ
ต้องใช้ความกล้าอย่างมากในการเอามาลงไว้ในบล็อกเช่นนี้ โฮ๊ะๆๆๆ



Powered by exteen blog. You may view this blog by rss or atom.

Comment

Comment:

Tweet

เราเล่นดนตรีไทย
เล่นได้ แต่ความรู้ไม่ค่อยมี

#19 By OoooN on 2007-10-27 18:29

#12-#13 อืมม น่าคิดเหมือนกันนะคะ เดี๋ยวคงหาคนโกนจุกยากแล้วล่ะ นอกจากเด็กบางคนที่มีหมอดูทักว่าให้โกนจุกถึงจะหายป่วยอะไรประมาณนั้นมั้ง

ยิ่งจะหาประเพณีไทยที่ยังยกวงดนตรีไทยทั้งวงไปนั่งแสดงในงานจริงๆ ก็ยิ่งไม่มีละล่ะ แต่ดันพบได้ตามงานศพซะเยอะ! เพราะแบบนี้เลยทำให้เวลาใครๆ ได้ยินเสียงดนตรีไทยขึ้นที่ไหน พาลให้นึกถึงบรรยากาศที่น่ากลัว ไม่ก็เศร้าๆ แบบงานศพรึเปล่านะ

ที่พายเห็นนะ ตอนนี้ถ้าจะใช้เสียงดนตรีไทยประกอบงาน ส่วนใหญ่จะเป็นการเปิดแผ่นซะมากกว่า หรือถ้าอยากดูวงแบบอลังการจริงๆ น่าจะเห็นเฉพาะใน การประกวดดนตรีไทย งานราชพิธีสำคัญ งานดนตรีไทยเทิดพระเกียรติ หรือไม่ก็เฉพาะเอาไว้อวดต่างชาติมากกว่าเน๊อะ

พายเชื่อว่าคงจะค่อยๆ หาดูยากขึ้น พบได้เป็นงานๆ ไป แต่คงไม่สูญหายไปเลยซะทีเดียวค่ะ เพราะเรายังมีสถาบันที่เปิดสอนดนตรีไทยเป็นวิชาเอก และยังมีคนชื่นชอบ เข้าเรียนกันอยู่อีกไม่น้อยเหมือนกันนะ

big smile

#18 By p-i-e on 2007-10-27 17:20

#11 ขอบคุณเช้ามากเลย แต่ก่อนวงพายไม่มีใครเล่นซอสามสายเป็นเลย ได้แต่ตั้งโชว์ไว้อย่างสวยงาม (สวยจริงๆ ชอบมาก) อาจารย์ก็ไม่สอนให้ (นั้น!) พายเลยไม่ค่อยมีความรู้เรื่องซอสามสายเท่าไหร่เลยค่ะ อยากฟังเช้าเล่าเรื่องซอสามสายเหมือนกันนะ

#16 ยินดีตอบคับป๋ม ไม่รบกวนเลยจ๊ะ
ปกติแล้วระนาดเอกมักใช้ในวงปี่พาทย์ใช่ม๊า
ซึ่งสมัยก่อน นักดนตรีวงปี่พาทย์มักเป็นผู้ชาย รางระนาดจึงมีขนาดใหญ่ พอเกิดวงมโหรีซึ่งมีนักดนตรีทั้งชายและหญิง เลยมีการย่อส่วนขนาดของเครื่องดนตรีต่างๆ ลงค่ะ
เลยเรียกรางระนาดระนาดชนิดนี้ว่า "รางระนาดมโหรี"

สรุปคือ รางระนาดที่เพื่อนเอามาใช้เล่นรวมวง จริงๆ แล้วมีส่วนประกอบเหมือนเดิมทุกอย่าง เพียงแต่มีขนาดเล็กลงเท่านั้นเองจ๊ะbig smile

#17 By p-i-e on 2007-10-27 17:00

มีข้อสงสัยน่ะค่ะ
คือว่าระนาดเอกมโหรีกับระนาดเอกธรรมดาต่างกันยังไงอ่ะคะ
เพื่อนเราตอนจะเล่นรวมวงกันเห็นวิ่งเปลี่ยนระนาดน่ะค่ะembarrassed
รบกวนด้วยนะคะ confused smile

#16 By *mamoru taiki* on 2007-10-27 10:25

ประตูสี่มิติ ไปที่ไหนก็ได้ด้วย sad smile

#15 By I [is am are] ก๋อง on 2007-10-27 09:42

เว็บหวานน่ารักมั่กๆconfused smile

#14 By basic-com on 2007-10-27 03:51

โอ๊ะ เพิ่งนึกขึ้นได้
ที่เห็นวงดนตรีไทยอีกก็จะมี ในคณะลิเก หรือไม่ก็วัดดังๆที่เขามีรำแก้บนน่ะค่ะ

แต่อยากเห็นของ จริง ฟังตัวเป็นๆ ให้ครบทุกชนิดวงเลยอ่ะ

ปล. การ์ตูนน่ารักมากเลยค่ะ แล้วทำไมถึงทำให้พลัดพรากซะล่ะคะ
น้องร้องไห้เลยอ่ะ

#13 By knights of gemini on 2007-10-27 00:23

ขอบคุณสำหรับความรู้ค่ะ แต่งคงต้องอ่านทยทวนหลายรอบกว่าจะจำได้sad smile
แต่หนูก็ไม่เคยได้ฟังวงดนตรีไทยเลยอ่ะค่ะ นอกจากทางโทรทัศน์
พี่ชายเขาเล่นซออะไรสักอย่าง ก็มีวง แต่เป็นในงานศพที่จัด ในวัดของโรงเรียนน่ะค่ะ
เดี๊ยวนี้ยังมีพิธีโกนจุกอีกเหรอคะembarrassed

#12 By knights of gemini on 2007-10-27 00:20

จะบอกว่า เราก็เล่นมโหรี กะเดี่ยวนี่แหละ อย่างที่บอกว่าเล่นสามสาย

PS. เวลาเล่นสามสายมากก่า 1 มันจามีสามสายธรรมดา กะสามสายหลีบด้วยแหละ เล่นเหมือนกัน แต่หลีบจะเสียงเล็กก่า

#11 By ~@Asami@~ on 2007-10-26 23:35

sad smile
รูปไม่น่ากลัวครับ
แต่ออกแนวหลอน

#10 By AkE on 2007-10-26 21:33

มีบล็อคให้ความรู้อะไรไทยๆแบบนี้ดีจังค่ะ

ตัวเองเคยเรียนขิมอยู่แค่ปีเดียวก็เลิกไป sad smile

ปล. รูปหลอนจริงด้วย แฮ่ๆๆ

#9 By vinn* on 2007-10-26 21:26

เอ้า..จริงหรอคะ พายอยู่เบื้องหลังการออกข้อสอบเองแหละค่ะ (ล้อเล่นนะคะ)confused smile

#8 By p-i-e on 2007-10-26 20:19

ชอบรูป MAP มากๆเลยครับออกแบบให้เข้าใจได้ง่ายดี
ส่วนกระจับปี่ ผมว่าฟังแค่ชื่อ ก็นึกถึง เครื่องเป่ากันเกือบหมดแน่ๆ
แต่ความจริงกระจับปี่ เป็นเครื่องดีดชนิดหนึ่งคล้ายๆพิณ
แต่ขนาดใหญ่กว่า (ถ้าเทียบกันในปัจจุบัน)
เนื้อหาทั้ง3ตอน ให้ความรู้มากเลยครับ
ใช้สอบได้เลยนะเนี่ย เพราะข้อสอบวิชาดนตรี ก็มาแนวนี้เลย
confused smile
หอส่องสัตว์นั่นก็มีบันไดขึ้นค่ะ
ข้างบน ลมพัดเย็น ๆ น่าหลับมั่ก ๆ
confused smile

#6 By Fein on 2007-10-26 20:09

หายไปวันนึงแหนะ พาย
ผมนึกว่าไปซุ่มนั่งทำแอนเมชันนะเนี่ย..double wink

#5 By palermos on 2007-10-26 20:01

อ้า พายก็ได้ไปเล่นงานศพบ่อยมากค่ะ
บางงานนั่งตีขิมข้างโลง
(แบบว่าถ้าลุกขึ้นไม่ระวัง มีหัวโขกโลงเค้าอะค่ะ - -")
กินข้าวงานศพ แล้วก็ได้ตังค์
แต่ตอนนั้นยังเด็กๆ ไม่คิดอะไร
รู้สึกสนุกจังที่ได้ไปเล่นดนตรีข้างนอกงานโรงเรียนกับเพื่อนๆ ค่ะ พูดแล้วก็คิดถึงอ่า

#4 By p-i-e on 2007-10-26 19:56

อ่ะ ลืมบอกไปค่ะ
เรื่องไปเที่ยวลงไปแล้วค่ะ
อยู่ใน Entry ที่แล้ว
http://fein.exteen.com/20071025/entry
confused smile

#3 By Fein on 2007-10-26 19:49

ในที่สุดก็หาเจอซักกะที . . .
คิดว่าน่าจะเป็นมโหรีเล็กนะคะ

ปกติเมื่อก่อนงานหลักที่ไปช่วยเล่นคืนงานโรงเรียน
กะงานศพค่ะ sad smile แต่ก็ได้ตังค์นะ confused smile

#2 By Fein on 2007-10-26 19:45

*[]* รูปสุดท้ายหลอนมากพี่พายยย > <" หนังไตรภาคจบแล้วว *0* ทำได้ไปกี่ล้านงับ ล้อเล่นน้าา

#1 By ::. S2 AngeL .:: on 2007-10-26 19:45

Recommend

follow p-i-e on twitter