© พายกับเพลง

เดิมทีวงมโหรีใช้บรรเลงประกอบละครใน  ซึ่งต้องใช้ผู้เล่นเป็นหญิงล้วน
ทำให้ต้องลดขนาดเครื่องตีทุกชนิด ที่วงปี่พาทย์ชายใช้เล่นกันทั่วไปให้เล็กลง
ไม่ว่าจะเป็น ระนาดเอก ทุ้ม หรือฆ้องวงเล็ก และฆ้องวงใหญ่
เพื่อให้มีขนาดเหมาะสมกับสรีระและการเคลื่อนไหวของผู้หญิง

มีธรรมเนียมตั้งแต่สมัยอยุธยา ห้ามไม่ให้ผู้ชาย และบุคคลภายนอกหัดละครใน
มีมาจนถึงสมัย ร. 5 จึงถูกยกเลิกไป
(ก่อนหน้านั้นละครในใช้แสดงในพระราชฐานเท่านั้น
นักดนตรีและนักแสดงจึงเป็นหญิงล้วน)
ต่อมาจึงมีการแสดงไม่จำกัดสถานที่ ผู้ชายจึงเริ่มสนใจวงเครื่องสาย
และนำมาเล่นผสมกับวงปี่พาทย์ที่ตนเล่นอยู่ก่อน
เกิดเป็น "วงมโหรีเครื่องสาย" ซึ่งเป็นวงชายล้วน
ภายหลังมีทั้งผู้เล่นหญิงและชายรวมกัน
จึงเรียกวงลักษณะนี้ว่า "วงมโหรี"

แบ่งวงมโหรีตามขนาดของวงได้ 3 ขนาด คือ
(สังเกตนะคะ วงดนตรีไทยทุกประเภทแบ่งแยกย่อยตามขนาดของวงค่ะ)

1. วงมโหรีวงเล็ก
ประกอบด้วย เครื่องสายคือ จะเข้ ซอ(ซอสามสาย, ซอด้วง, ซออู้)
เครื่องเป่า: ขลุ่ยเพียงออ เครื่องตี: ระนาดเอก ฆ้องวงใหญ่
และเครื่องกำกับจังหวะ: โทน-รำมะนา ฉิ่ง ฉาบ
(สังเกตว่าไม่มี "ปี่")

2. วงมโหรีเครื่องคู่
จะมีเครื่องดนตรีหลักในวงมโหรีเล็ก
เพียงแต่เพิ่มเครื่องบรรเลงทำนองให้เป็นมีคู่ เท่านั้นเองค่ะ
จะเข้: เดิมมีอยู่ 1 ก็เพิ่มเป็น 2 ตัว
ซอต่างๆ: เดิมมีอยู่อย่างละ 1 ก็เพิ่มเป็น อย่างละ 2 คัน
ขลุ่ยเพียงออ คู่ของเค้าคือ ขลุ่ยหลิบค่ะ
ระนาดเอก คู่กับระนาดทุ้ม
ฆ้องวงใหญ่ ก็ต้องคู่กับ กับ กับ.. กับฆ้องวงเล็กไงล่า (อิอิ มุกแป๊ก!)
(สังเกตว่า ไม่เพิ่มเครื่องกำกับจังหวะ logic มั้ย
ไม่งั้นจะฟังจังหวะจากฉิ่ง หรือกลองอันไหนดีล่ะเน๊อะ)

3. วงมโหรีเครื่องใหญ่
เพิ่มเครื่องดนตรีเข้าไปในวงมโหรีเครื่องคู่อีก 2 อย่าง คือ
ระนาดเอกเหล็ก และระนาดทุ้มเหล็ก
(ขนาดของวงก็จะใหญ่ขึ้นมาทันที อิอิอิ)
แต่บางวงจะเพิ่มขลุ่ยอู้ด้วย (พายว่าเดี๋ยวนี้หาดูวงที่มีขลุ่ยอู้ยากมากค่ะ)

โดยทั่วไปแล้วถ้าพูดถึงวงมโหรีก็จะจบตรงนี้ล่ะค่ะ
แต่เราเป็นชาว exteen จะให้รู้กันแบบธรรมดาได้ยังไงกันล่ะ
ยังมีวงมโหรีที่มีเครื่องบรรเลงทำนองเพียง 2-3 ชิ้น
คือ กระจับปี่ ซอสามสาย และขลุ่ยเพียงออ*
ให้จังหวะด้วย โทน รำมะนา* และกรับพวง
เรียกว่า วงมโหรีโบราณค่ะ
(ถ้าไม่มีเครื่องที่มีเครื่องหมาย * เป็นวงมโหรีโบราณเครื่องสี่
แต่ถ้ามีครบจะเรียก วงมโหรีโบราณเครื่องหก ตามจำนวนเครื่องดนตรีนะจ๊ะ)
.
.
ใครเคยคิดว่า กระจับปี่ คงเป็นปี่ชนิดนึง ลองสังเกตดูในรูปนะคะ
ไม่เข้าข่ายว่าเป็นญาติกับปี่เลยล่ะ ขอบอก~~!

	สรุป ^.^ วงมโหรีวงเล็ก จะเข้, ซอ (สามสาย, ด้วง, อู้) อย่างละ 1, ขลุ่ยเพียงออ, ระนาดเอก, ฆ้องวงใหญ่, โทน, รำมะนา, ฉิ่ง วงมโหรีเครื่องคู่ จับคู่ให้เครื่องดนตรีซะ (ยกเว้นเครื่องกำกับจังหวะ) วงมโหรีเครื่องใหญ่ เพิ่มระนาดเหล็กทั้งเอก-ทุ้มเข้าไปในวงมโหรีเครื่องคู่ วงนี้พูดได้ว่าต้องยกเครื่องไปจนเกือบเกลี้ยงห้องดนตรีล่ะค่ะ โอกาสที่จะใช้วงประเภทต่าง ๆ 1. วงปี่พาทย์ ใช้บรรเลงในงานพิธี เช่น ขึ้นบ้านใหม่ โกนจุก ทำบุญวันเกิด มหรสพต่าง ๆ 2. วงเครื่องสาย ใช้บรรเลงในงานมงคล เช่น งานทำบุญบ้าน งานวันเกิด ซึ่งเหมาะสำหรับสถานที่ไม่กว้างนัก 3. วงมโหรี ใช้บรรเลงในงานมงคลต่าง ๆ เช่น งานแต่งงาน งานเลี้ยงรับรอง ทำบุญอายุ ขึ้นบ้านใหม่ 4. วงปี่พาทย์ ชาวรามัญใช้บรรเลงทั้งงานมงคล และงานอวมงคล เช่น งานศพ ทั้งนี้มิได้ขึ้นอยู่ที่เครื่องดนตรี สำคัญที่บรรเลง แต่ไทยเรานำมาใช้ในงานศพ เพราะเสียงปี่มอญเศร้า ๆ 5. วงปี่พาทย์นางหงส์ ใช้บรรเลงเฉพาะงานศพเท่านั้น

	วงมโหรีวงเล็ก วงมโหรีเครื่องใหญ่ วงมโหรีโบราณ (เครื่องสี่) วงมโหรีโบราณ (เครื่องหก)

ปล. 1 รูปน่ากลัวนิดนึงนะคะ หาไม่ได้เลย ได้อันนี้ล่ะ
ปล. 2 Cartoon VDO ที่พายทำถ้าดูไม่รู้เรื่องจะไม่ต้องไปสนใจมันนะคะ
เกิดจากความอยากลองทำดูของพายเองค่ะ
ต้องใช้ความกล้าอย่างมากในการเอามาลงไว้ในบล็อกเช่นนี้ โฮ๊ะๆๆๆ

Powered by exteen blog. You may view this blog by rss or atom.