© พายกับเพลง

พายเคยคิดว่า "วงดนตรีไทยเค้าแบ่งประเภทกันด้วยเหรอ..?"
เมื่อหลายปีที่แล้ว ครั้งแรกที่เข้าชมรมดนตรีไทยตอน ม.1
แล้วอาจารย์ให้แยกประเภทซ้อมเพื่อไปแข่ง
หลายคนก็อาจจะยังไม่รู้ แล้วก็สงสัยแบบนี้เหมือนกัน 
วันนี้พายเล่าให้ฟังคร่าวๆ ส่วนนึงก่อนนะจ๊ะ
ไว้ว่างๆ พายค่อยต่อให้อีกที ไม่งั้น entry นี้ต้องยาวมากแน่ๆ เลยล่ะ
.
.
ประเภทวงดนตรีไทยในปัจจุบันนี้แบ่งเป็น 3 ประเภทใหญ่ ๆ นะ
นั้นคือ วงปี่พาทย์ วงเครื่องสาย และวงมโหรี
ถ้าได้ยินชื่อประเภทของวงเมื่อไหร่ เราก็จะรู้ได้ทันทีเลยว่า วงนี้น่าจะประกอบไปด้วยเครื่องดนตรีอะไรบ้าง
หรือแม้กระทั่งว่า วงนี้น่าจะนำไปเล่นในโอกาสอะไรด้วย

พูดถึงวงปี่พาทย์กันก่อน...
วงปี่พาทย์ คือ วงที่มีเครื่องตีเป็นหลักสำคัญ เช่น ฆ้อง กลอง
และมีเครื่องเป่าคือ ปี่ในเป็นประธานของวง (สมชื่อ) นอกนั้นเป็นเครื่องกำกับจังหวะ
ฆ้องวงใหญ่ทำหน้าที่บรรเลงทำนองหลักของเพลง (เหมือนเป็นเบสคุมวง)
ในขณะที่เครื่องดนตรีอื่น จะเล่นแปรทำนองไปตามทางเฉพาะของเครื่องนั้นๆ
นักดนตรีไทยนิยมนำวงปี่พาทย์ไปเล่นในงานประเพณี หรืองานบุญและงานเทศกาลต่างๆ
เช่น ขึ้นบ้านใหม่ โกนจุก ทำบุญวันเกิด ไม่ก็บรรเลงประกอบการแสดงมหรสพต่างๆ เช่น โขน ลิเก ละคร
(จากนี้เวลาดูโขนก็รู้แล้วใช่ม๊า ว่าใช้วงดนตรีไทยประเภทไหนบรรเลงเพลงประกอบการแสดง ^.^)

เรื่องราวของวงปี่พาทย์ยังไม่จบเท่านั้นหรอกนะจ๊ะ
เพราะว่าเรายังสามารถแยกประเภทของวงปี่พาทย์ ย่อยลงไปได้อีกถึง 6 ประเภทด้วยกัน คือ

1. วงปี่พาทย์ชาตรี
ตามชื่อวงเลย.. ใช้บรรเลงประกอบละครชาตรี  (ใครไม่รู้จักละครชาตรี ไว้จะเล่าให้ฟังนะ)
วงปี่พาทย์ชาตรี ยังมีชื่อเรียกอีกอย่างว่า "วงปี่พาทย์เครื่องห้า ชนิดเบา"
เพราะประกอบด้วยเครื่องดนตรี 5 ชิ้น (ที่มีน้ำหนักเบา) คือ ปี่นอก โทน กลองชาตรี ฆ้อง และฉิ่ง

2. วงปี่พาทย์ไม้แข็ง
เป็นวงมาตรฐานที่ได้รับความนิยมสูงสุด นักดนตรีจะเลือกใช้ไม้ตีชนิดแข็งตามชื่อวง
เพลงที่ได้จึงมีเสียงดังและหนักแน่น เหมาะกับงานรื่นเริง
และเพื่อให้เหมาะกับลักษณะงานยิ่งขึ้น
วงปี่พาทย์ไม้แข็งจึงแยกย่อยได้อีกตามขนาดของวง 3 ขนาด คือ

      - วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องห้า : ประกอบด้วย ปี่ใน ระนาดเอก ฆ้องวงใหญ่ ตะโพน กลองทัด และฉิ่ง
      - วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องคู่ : เพิ่มจากขนาดวงเครื่องห้า ด้วย ปี่นอก ระนาดทุ้ม และฆ้องวงเล็ก 
        (ให้สังเกตคำว่า "เครื่องคู่" นะ คำนี้จะทำให้เรารู้ว่าวงนี้จะต้องมีเครื่องดนตรีที่เป็นคู่กัน
        เช่น ระนาดเอก-ระนาดทุ้ม, ฆ้องวงใหญ่-ฆ้องวงเล็ก, ปี่นอก-ปี่ใน ^_*)
      - วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องใหญ่ : มีระนาดเหล็กทั้งเอก และทุ้ม เพิ่มเติมจากวงเครื่องคู่
(เครื่องประกอบจังหวะอาจใช้กลองแขกตีเฉพาะบางเพลง หรือในเวลาขับร้อง
 ถ้าประกอบเสภาใช้สองหน้าแทนตะโพน และกลองทัด)

3. วงปี่พาทย์ไม้นวม
วงประเภทนี้เกิดขึ้นเพราะความต้องการให้วงปี่พาทย์มีเสียงที่ไม่ดังเกินไป
โดยเปลี่ยนจากไม้แข็งที่ใช้ตีระนาดเอกและฆ้องวงใหญ่เป็นไม้นวม
และเปลี่ยนเครื่องเป่าจากปี่เป็นขลุ่ยเพียงออแทน
และอาจเพิ่มซออู้เข้าไปด้วย เพื่อให้เสียงเพลงเบาและนุ่มนวลขึ้น
วงปี่พาทย์ไม้นวมก็มีการแบ่งย่อยเป็น 3 ขนาดเช่นเดียวกับวงปี่พาทย์ไม้แข็ง

4. วงปี่พาทย์นางหงส์
คล้ายคลึงกับวงปี่พาทย์ไม้แข็ง
เพียงแต่ปรับเปลี่ยนเอาปี่ชวามาเล่นแทนปี่ในและปี่นอก
และเปลี่ยนกลองทัดกับตะโพนเป็นกลองมลายู 1 คู่

5. วงปี่พาทย์มอญ
เดิมที วงประเภทนี้นิยมเล่นกันเฉพาะในหมู่ชาวไทยรามัญ ทั้งงานมงคลและอวมงคลทั่วไป
แต่ปัจจุบันนิยมเล่นแต่ในงานศพ วงปี่พาทย์มอญนี่สังเกตง่ายมาก
เพราะจะมีเครื่องดนตรีที่มีลักษณะเด่นอย่าง เปิงมางคอก
ฆ้องมอญ (แบบวงกลมหงายขึ้นบน) ปี่มอญ และตะโพนมอญ
(มีการแบ่งขนาดเช่นเดียวกันกับปี่พาทย์ไม้แข็ง)

6. วงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์
เป็นวงที่ใช้บรรเลงประกอบละครดึกดำบรรพ์ในอดีต
ซึ่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ได้ทรงปรับปรุงขึ้น
เครื่องดนตรีในวงจะคัดเฉพาะที่มีเสียงทุ้มต่ำ นุ่มนวล คล้ายกับวงปี่พาทย์ไม้นวมเครื่องใหญ่
มีเครื่องดนตรีที่ต่างออกไป เช่น ขลุ่ยอู้ และฆ้องหุ่ย

	สรุป... (เพื่อความงงยิ่งขึ้น ^^") ปี่พาทย์ชาตรี ปี่นอก, ฆ้องคู่, โทนชาตรี, กลองชาตรี, ฉิ่ง, กรับ ปี่พาทย์เครื่องห้า ปี่ใน, ฆ้องวงใหญ่, ระนาด, ตะโพน, กลองทัด, ฉิ่ง ปี่พาทย์เครื่องคู่ ปีใน, ปี่นอก, ฆ้องวงใหญ่, ฆ้องวงเล็ก, ระนาดเอก, ระนาดทุ้ม,  ตะโพน, กลองทัด, ฉิ่ง ฉาบ กรับ โหม่ง ปี่พาทย์เครื่องใหญ่ ปีใน, ปี่นอก, ฆ้องวงใหญ่, ฆ้องวงเล็ก, ระนาดเอก, ระนาดทุ้ม, ระนาดเหล็ก, ระนาดทุ้มเหล็ก, ตะโพน, กลองทัด, ฉิ่ง ฉาบ กรับ โหม่ง ปี่พาทย์นางหงส์ ปี่ชวา, ฆ้องวงใหญ่, ฆ้องวงเล็ก, ระนาดเอก, ระนาดทุ้ม, กลองมลายู, ฉิ่ง ปี่พาทย์มอญ ปี่มอญ, ฆ้องมอญ, ระนาด, เปิงมางคอก, ตะโพนมอญ, โหม่งมอญ, ฉิ่ง ฉาบ ปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ (กรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ เป็นผู้คิดขึ้น) ขลุ่ยเพียงออ, ขลุ่ยอู้, ฆ้องวงใหญ่, ฆ้องหุ่ย, ระนาดเอก, ระนาดทุ้ม, ระนาดทุ้มเหล็ก, ซออู้, ตะโพน, กลองตะโพน,กลองแขก, ฉิ่ง    (จัดเครื่องดนตรีตามแต่ว่าจะเป็น ปี่พาทย์ไม้นวม-แข็ง, ชุดเครื่องเล็ก, เครื่องใหญ่ หรือเครื่องคู่)

	วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องห้า วงปี่พาทย์มอญ วงปี่พาทย์นางหงส์ วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องใหญ่ วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องคู่

คราวหน้าไว้พายจะมาเล่าเรื่อง วงเครื่องสาย กับวงมโหรี
รายละเอียดไม่เยอะเหมือนวงปี่พาทย์แล้วล่ะ ^^

...   ...   ...
ขอบคุณข้อมูล เอกนรินทร์ เจษฎาสิริ
                     ครูวราวุธ สว่างสุรีย์
                     สารไทดอทคอม

Powered by exteen blog. You may view this blog by rss or atom.